1- سوره 3، آيه 91.
2- مراد خانه كعبه است .
3- اين بيت از ابوبصير ميمون بن قيس معروف به اعشى است .
4- سوره 28، آيه 83.
5- به عبارت ديگر آتشى بود كه زبانه كشيد، سپس ، فروكش كرد.
6- گويند كه چون خواهند كفتار را شكار كنند، جماعتى با ساز و ضرب بر در لانه اش مى آيند و به آواز مى خواهند كه كفتار در خانه نيست . اين آواز، كفتار را مى فريبد و خواب مى كند و صيادان آن را مى گيرند.
7- مراد، عايشه است .
8- مراد، جمل يا شترى است كه عايشه بر آن سوار بود.
9- سوره 6، آيه 38.
10- سوره 16، آيه 89.
11- سوره 4، آيه 82.
12- مراد، خون عثمان است .
13- مراد، عمروبن عاص است كه با معاويه به شرط حكومت مصر بيعت كرد.
14- مراد، سفيان بن عوف است از بنى غامد كه به دستور معاويه بر قلمرو على (ع ) مى تاخت .
15- انبار نام شهرى است در مشرق فرات .
16- گونه اى درخت است كه برگ آن در دباغى به كار رود.
17- در بعضى از نسخه ها اين عبارات را افزون دارد: به خدا سوگند، قريش با ما كينه توزى نكرد، مگر بدان سبب كه خدا ما را بر آنها برگزيد و ما آنان را در زمره خود داخل كرديم . پس چنان شدند كه پيشينيان گفته اند: به جان خودم سوگند، كه صبحگاهان نوشيدنت شير خالص بود، و خوراكت كره بود و خرماى بى هسته ، اين مقام بلند را به تو بخشيديم و تو صاحب مقامى رفيع نبودى ، ما بوديم كه گرد تو را با اسبان و نيزه هايمان گرفتيم .
18- ضرب المثلى است . قصير بن سعد لخمى سرور خود، جذيمه را از پذيرفتن دعوت زباء دخت عمروبن ظرب ، منع كرد ولى او نشنيد و برفت و به دست زباء كشته شد.
19- مراد خوارج نهروان است . گروهى از ياران على (ع ) كه پس از واقعه حكميت ، كه خود خواسته بودند، از بيعت او خارج شدند و در نهروان گرد آمدند.
20- اشاره به اين آيه است : يجادلونك فى الحق ما تبين كانما يساقون الى الموت و هم ينظرون (سوره 8، آيه 6).
21- مراد، عثمان است .
22- سوره ، 47، آيه 35.
23- سوره 38، آيه 88
24- مراد از پسر نابغه ، عمر و بن العاص و نابغه نام مادر او بوده است .
25- سوره ، 26، آيه 97 و 98
26- سوره 21، آيات 26 و 27
27- يعنى اصحاب معاويه
28- سوره 21، آيه 104.
29- سوره 4، آيه 59
30- مراد، اصحاب معاويه است .
31- كه با امام (ع ) بودند و خوارج در اقليت بودند.
32- شعار جدايى از گروهى كه بر حق هستند.
33- مراد از بالها، سايبانهاى اطراف بام است و مراد از خرطومها ناودانهاست .
34- سوره 31، آيه 34.
35- حدا، آوازى است كه ساربانان براى شتران خوانند تا بر سرعت خود در رفتن بيفزايند.
36- مراد، خون عثمان است .
37- يعنى حضرت امام زمان (عج ).
38- قبول اسلام از رسول (ص ) نوعى صله رحم بود در حالى كه ديگران قطع رحم كرده بودند.
39- سوره 71، آيات 10 و 11 و 12.
40- در توبيخ و مذمت بنى اميه و پيروانشان .
41- يعنى در زمان رسول الله (ص ) بوده .
42- مراد، بدعتهاست .
43- طلحه و زبير.
44- سوره 28، آيه 1 و 2.
45- سوره 28، آيه 24.
46- مردى از قبيله بنى اسد.
47- زينب ، بنت حجش ، همسر رسول الله (ص ) از بنى اسد بود.
48- مصراعى است از امرؤ القيس .
49- سوره 35، آيه 38.
50- نسب عثمان ، در چهار پدر به عبد مناف جد رسول خدا (ص ) مى رسد و ابوبكر ددر شش ‍ پدر و عمر در هفت پدر (فيض . ص 519).
51- عثمان ، نخست شوى رقيه دختر پيامبر (ص ) بود و پس از مرگ او دختر ديگر آن حضرت ، ام كلثوم را به زنى گرفت .
52- مروان بن حكم مستشار عثمان بود.
53- شهركى بر ساحل بحرين .
54- خروس خلاسى ، گونه اى خروس كه نه سفيد است و نه سياه ، بلكه به رنگ خاكى است و گويند گونه اى خروس از فارسى و هندى زاده است كه پاهاى زشت دارد.
55- اشاره به اين آيه است : اعراض كردند ما نيز سيل ويرانگر را بر آنها فرستاديم و دو بوستانشان را به دو بوستان بدل كرديم و با ميوه هاى تلخ و شوره گز و اندكى سدر. (سوره 24، آيه 16).
56- سوره 41، آيه 30.
57- سوره 4، آيه 48.
58- فرزند نابغه ، مراد، عمروبن العاص است .
59- انواء جمع نوء است . هم به معنى باران است و هم به معنى غروب كردن منزلى است از منازل ماه و طلوع كردن منزل ديگر، مقابل آن .
60- سوره 47، آيه 7.
61- سوره 2، آيه 245.
62- سوره 67، آيه 2.
63- سوره 58، آيه 19.
64- سوره 74 آيه 42 و 43.
65- سوره نور، آيه 37.
66- سوره 20، آيه 132.
67- سوره 33، بخشى از آيه 72.
68- سوره شعراء، آيه 157.
69- سوره 79، آيه 26.
70- ابومحمد كنيه طلحة بن عبيد الله است .
71- به غفلت كشيد شما را نازش به بسيارى مال و فرزند تا به گورها رسيديد. (سوره 102، آيه 1 و 2)
72- مردانى كه بازرگانى و خريد و فروخت از ياد خدا بازشان نمى دارد. (سوره 24، آيه 37)
73- اى آدمى چه چيز تو را به پروردگار كريمت مغرور كرده است . (سوره 82، آيه 6)
74- عقيل بن ابيطالب برادر اميرالمؤ منين (ع ).
75- پيمانه اى يا وزنى حدود سه كيلوگرم .
76- سوره 10، آيه 30
77- سوره 39، آيه 73.
78- سوره 34، آيه 13.
79- سوره 44 آيه 29.
80- قاصعه به معنى تحقير كننده و خوار كننده است . در اين خطبه ابليس تحقير شده است .
81- سوره 38، آيه 71-74.
82- سوره 15، آيه 39.
83- مراد، قابيل پسر آدم است .
84- سوره 23، آيات 55، 56.
85- تهليل : لا اله الا الله گفتن