سوره اعراف - سوره 7 - عدد آيات 206

بسم الله الرحمن الرحيم

(1) الَّمصَّ

المص

(2) كِتَابٌ أُنزِلَ إِلَيْكَ فَلاَ يَكُن فِي صَدْرِكَ حَرَجٌ مِّنْهُ لِتُنذِرَ بِهِ وَذِكْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ

كتابى است كه فرو فرستاده شد بسوى تو پس بايد كه نباشد در سينه تو تنگى از تبليغ آن تا بيم كنى بدان (كافران را) و تا پند دهى پند دادنى مؤ منان را

(3) اتَّبِعُواْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكُم مِّن رَّبِّكُمْ وَلاَ تَتَّبِعُواْ مِن دُونِهِ أَوْلِيَاء قَلِيلاً مَّا تَذَكَّرُونَ

پيروى كنيد قرآنى را كه فرود آمده بسويتان از جانب پرودرگار شما و پيروى نكنيد غير خدا دوستان را (چون شياطين جن و انس و بتان ) اندكى پند مى گيرند

(4) وَكَم مِّن قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَاهَا فَجَاءهَا بَأْسُنَا بَيَاتًا أَوْ هُمْ قَآئِلُونَ

و بسيارى از مردم آبادى ها را هلاكشان كرديم پس آيد بديشان شكنجه ما در آنحال كه در شب خفته بودند با ايشان

(5) فَمَا كَانَ دَعْوَاهُمْ إِذْ جَاءهُمْ بَأْسُنَا إِلاَّ أَن قَالُواْ إِنَّا كُنَّا ظَالِمِينَ

در نيمروز خواب قيلوله مى كردند و نبود درخواستشان هنگاميكه آمد بديشان عذاب ما جز آنكه گفتند بى تريد بوديم ما ستمكار

(6) فَلَنَسْأَلَنَّ الَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ وَلَنَسْأَلَنَّ الْمُرْسَلِينَ

به عزّتم سوگند كه البته خواهيم پرسيد از آن كسانى كه فرستاده شده بسويشان (پيمبران ) و نيز به عزّتم سوگند كه خواهيم پرسيد از پيمبران

(7) فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِم بِعِلْمٍ وَمَا كُنَّا غَآئِبِينَ

و البته بخوانيم بر ايشان (گفتار و كردارشان را) بدانش خود و نبوديم ما بى خبر (از ايشان )

(8) وَالْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَن ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ فَأُوْلَـئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

ميزانى كه عمل بدان سنجيده مى شود در آن روز حق است پس هركه گران بود اعمال سنجيده او (مشتمل بر حق بود) آن گروه همان رستگارانند

(9) وَمَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ فَأُوْلَـئِكَ الَّذِينَ خَسِرُواْ أَنفُسَهُم بِمَا كَانُواْ بِآيَاتِنَا يِظْلِمُونَ

و هركه سبك بود اعمال سنجيده او (مشتمل بر حق نبود) پس آنگروه آنانند كه خسارت زده اند بخويشتن بخاطر آنكه همواره به آيه هاى ما ستم مى كردند

(10) وَلَقَدْ مَكَّنَّاكُمْ فِي الأَرْضِ وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيهَا مَعَايِشَ قَلِيلاً مَّا تَشْكُرُونَ

و به عزّتم سوگند جاى داديم شما را در زمين و قرار داديم براى شما در زمين اسباب زندگانى (چون خوردنى ها و آشاميدنى ها) اندكى سپاسگزارى مى كنيد

(11) وَلَقَدْ خَلَقْنَاكُمْ ثُمَّ صَوَّرْنَاكُمْ ثُمَّ قُلْنَا لِلْمَلآئِكَةِ اسْجُدُواْ لآدَمَ فَسَجَدُواْ إِلاَّ إِبْلِيسَ لَمْ يَكُن مِّنَ السَّاجِدِينَ

و به عزّتم سوگند آفريدم شما را پس چهره ها نگاشتيم شما را سپس گفتيم بفرشتگان كه سجده كنيد (به عنوان احترام ) آدم را پس فرشتگان سجده كردند (آدم را) مگر شيطان كه نبود از سجده كنندگان (از راه عجب و تكبر و حسد)

(12) قَالَ مَا مَنَعَكَ أَلاَّ تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ قَالَ أَنَاْ خَيْرٌ مِّنْهُ خَلَقْتَنِي مِن نَّارٍ وَخَلَقْتَهُ مِن طِينٍ

خدا گفت چه چيز بازداشت تو را آنكه سجده نكردى (آدم را) ابليس گفت من بهترم از آدم بيافريدى مرا از آتش و آفريدى او را از گل

(13) قَالَ فَاهْبِطْ مِنْهَا فَمَا يَكُونُ لَكَ أَن تَتَكَبَّرَ فِيهَا فَاخْرُجْ إِنَّكَ مِنَ الصَّاغِرِينَ

خدا (به ابليس ) گفت پس فرود آى از آسمان (يا از مقام بلند) پس نرسد و روا نباشد ترا آنكه گردنكشى كنى در آسمان پس بيرون رو (از بهشت يا مقام بلند) كه تو خوار شدگانى

(14) قَالَ فَأَنظِرْنِي إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

ابليس گفت مهلت ده مرا تا روزى كه (مردم از گورها) برانگيخته مى شوند

(15) قَالَ إِنَّكَ مِنَ المُنظَرِينَ

خدا گفت البته تو از مهلت داده شدگانى

(16) قَالَ فَبِمَا أَغْوَيْتَنِي لأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِرَاطَكَ الْمُسْتَقِيمَ

ابليس گفت بسبب آنكه گمراهم ساختى البته مى نشينم براى (بيراه كردن ) فرزندان آدم بر سر راه تو كه آن راه راست است

(17) ثُمَّ لآتِيَنَّهُم مِّن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ أَيْمَانِهِمْ وَعَن شَمَآئِلِهِمْ وَلاَ تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شَاكِرِينَ

سپس بى گمان بيايم از پيش و پس ايشان و از راست و چپ ايشان و نخواهى يافت بيشتر فرزندان آدم را سپاسگزار خدا

(18) قَالَ اخْرُجْ مِنْهَا مَذْؤُومًا مَّدْحُورًا لَّمَن تَبِعَكَ مِنْهُمْ لأَمْلأنَّ جَهَنَّمَ مِنكُمْ أَجْمَعِينَ

خدا (ابليس را) گفت بيرون شو از مقام بلند در حاليكه نكوهيده و رانده شدى به عزّتم سوگند كه هركه پى تو بيايد از فرزندان آدم بى ترديد پر خواهم كرد دوزخ را از شما همگان

(19) وَيَا آدَمُ اسْكُنْ أَنتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ فَكُلاَ مِنْ حَيْثُ شِئْتُمَا وَلاَ تَقْرَبَا هَـذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ الظَّالِمِينَ

و (گفتيم ) اى آدم ساكن شو تو و همسرت در بهشت و بخوريد (از نعمتها و ميوه هاى بهشت ) از هر كجا كه خواهيد (يا هرچه خواهيد) و نزديك مشويد اين درخت را (مشهور گندم است كه اگر از آن بخوريد) پس باشيد از ستمكاران

(20) فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطَانُ لِيُبْدِيَ لَهُمَا مَا وُورِيَ عَنْهُمَا مِن سَوْءَاتِهِمَا وَقَالَ مَا نَهَاكُمَا رَبُّكُمَا عَنْ هَـذِهِ الشَّجَرَةِ إِلاَّ أَن تَكُونَا مَلَكَيْنِ أَوْ تَكُونَا مِنَ

الْخَالِدِينَ

پس وسوسه كرد آدم و حوا را ابليس تا سرانجام آشكار گرداند براى ايشان آنچه پوشيده شده بود (بجامه هاى بهشت ) از عورتشان و گفت ابليس ‍ باز نداشت شما را پروردگارتان از (خوردن ) اين درخت مگر از اين جهت كه مبادا دو فرشته شويد يا باشيد از جاويدماندگان (در بهشت )

(21) وَقَاسَمَهُمَا إِنِّي لَكُمَا لَمِنَ النَّاصِحِينَ

و ابليس سوگند خورد براى آدم و حوا كه البته من شما را از نصيحت كنندگانم

(22) فَدَلاَّهُمَا بِغُرُورٍ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْءَاتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِن وَرَقِ الْجَنَّةِ وَنَادَاهُمَا رَبُّهُمَا أَلَمْ أَنْهَكُمَا عَن تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ

وَأَقُل لَّكُمَا إِنَّ الشَّيْطَآنَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُّبِينٌ

و ابليس فرود آوردشان بفريب (از آن مقام بلند) و آندم كه چشيدند از آن درخت پديدار شد براى ايشان عورتشان و آغاز كردند كه بچسبانند بر عورتشان از برگ درخت بهشت و بانگ زد آدم و حوا را پروردگارشان آيا باز نداشته بودم شما را از اين درخت (اين نهى تنزيهى نه تحريمى ) و نگفته بودم بشما كه بى تريد شيطان شما را و دشمنى آشكار است

(23) قَالاَ رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَا وَإِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ

آدم و حوا گفتند پروردگارا (بدين ارتكاب خلاف اولى ) ستم كرديم بر خويشتن و اگر نيامرزى ما را و نبخشائى بر ما قطعا باشيم از زيانكاران

(24) قَالَ اهْبِطُواْ بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَلَكُمْ فِي الأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَمَتَاعٌ إِلَى حِينٍ

خدا گفت فرو شويد (از اين مقام بلند) در حاليكه برخى از شما برخى ديگر را دشمن اند و شما را در زمين قرارگاهى است و برخوردارى تا زمانى (تا هنگام فرا رسيدن مرگ )

(25) قَالَ فِيهَا تَحْيَوْنَ وَفِيهَا تَمُوتُونَ وَمِنْهَا تُخْرَجُونَ

خدا گفت در زمين زندگى مى كنيد و در آن مى ميريد و از زمين شما را بيرون خواهند آورد (براى جزا)

(26) يَا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُوَارِي سَوْءَاتِكُمْ وَرِيشًا وَلِبَاسُ التَّقْوَىَ ذَلِكَ خَيْرٌ ذَلِكَ مِنْ آيَاتِ اللّهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ

اى فرزندان آدم البته آفريديم براى شما پوششى كه بپوشاند عورتها شما را و نيز جامه اى كه به آن آرايش كنيد و لباس پرهيزكارى آن بهتر است اين (بخشش لباس ) از نشانه هاى خداست تا اينكه پند گيرند

(27) يَا بَنِي آدَمَ لاَ يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطَانُ كَمَا أَخْرَجَ أَبَوَيْكُم مِّنَ الْجَنَّةِ يَنزِعُ عَنْهُمَا لِبَاسَهُمَا لِيُرِيَهُمَا سَوْءَاتِهِمَا إِنَّهُ يَرَاكُمْ هُوَ وَقَبِيلُهُ مِنْ حَيْثُ لاَ

تَرَوْنَهُمْ إِنَّا جَعَلْنَا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاء لِلَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ

اى فرزندان آدم زنها در فتنه نيفكند شما را شيطان همانگونه كه بيرون آورد پدر و مادر شما را از بهشت بر مى كشيد از بدنشان جامه هاى ايشان را تا بنمايد به ايشان عورتشان را براستى كه مى بيند شما را شيطان و لشكرش از آنجا كه شما آنها را نمى بينيد البته ما قرار داده ايم ديوان را دوستان (و سرپرست ) كسانى كه ايمان نياوردند

(28) وَإِذَا فَعَلُواْ فَاحِشَةً قَالُواْ وَجَدْنَا عَلَيْهَا آبَاءنَا وَاللّهُ أَمَرَنَا بِهَا قُلْ إِنَّ اللّهَ لاَ يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاء أَتَقُولُونَ عَلَى اللّهِ مَا لاَ تَعْلَمُونَ

و چون مشركان مرتكب شوند عملى زشت را (مانند بت پرستى و غير آن را) گويند يافته ايم بر آن كار پدران خود خود را و خدا فرموده است ما را بدين كار بگو البته خدا دستور نمى دهد بزشتى (چه سنت الهى بر آن جارى شده كه امر مى كند بمكارم خصال ) آيا مى گوئيد برخدا آنچه كه نمى دانيد

(29) قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ وَأَقِيمُواْ وُجُوهَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَادْعُوهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ كَمَا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ

بگو دستور داده است پروردگار من به انصاف و متوجه سازيد رويهاى خود را (در نماز) به سوى هر مسجدى و بپرستيد خداى را در حاليكه پاك كننده باشيد براى او اطاعت را همانگونه كه در آغاز آفريد شما را بازگشت خواهيد كرد

(30) فَرِيقًا هَدَى وَفَرِيقًا حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلاَلَةُ إِنَّهُمُ اتَّخَذُوا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاء مِن دُونِ اللّهِ وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُم مُّهْتَدُونَ

گروهى را هدايت كرد و گروهى (بجهت عناد) سزاوار شد بر ايشان گمراهى زيرا ايشان گفتند شياطين را دوستان (خود) بجز از خدا و پنداشتند گمراهان كه راه يافتگانند

(31) يَا بَنِي آدَمَ خُذُواْ زِينَتَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍ وكُلُواْ وَاشْرَبُواْ وَلاَ تُسْرِفُواْ إِنَّهُ لاَ يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ

اى فرزندان آدم بگيريد لباسهاى نيك خود را نزد هر مسجدى (كه در آن نماز مى خوانيد) و بخوريد و بياشاميد و اسراف مكنيد كه خدا دوست نمى دارد اسراف كنندگان را

(32) قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللّهِ الَّتِيَ أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالْطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِي لِلَّذِينَ آمَنُواْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا خَالِصَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَذَلِكَ نُفَصِّلُ الآيَاتِ

لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

بگو كه حرام كرده است آرايشى (جامه هاى متنوع ) كه خدا بيرون آورد براى بندگان خود و نيز پاكيزه هاى از روزى را بگو (اين نعمتها كه امروز همه در آن شريكند) براى آنست كه گرويده اند در زندگانى دنيا در حاليكه مختص بديشانست در روز قيامت بدينسان بيان مى كنيم نشانه ها را براى گروهى كه مى دانند

(33) قُلْ إِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَالإِثْمَ وَالْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَأَن تُشْرِكُواْ بِاللّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا وَأَن تَقُولُواْ عَلَى اللّهِ مَا

لاَ تَعْلَمُونَ

بگو حرام كرده است پروردگار من ناشايسته ها را آنچه آشكار است از آن و آنچه نهان است و گناه (نوشابه الكلى ) و ستمكارى را بناحق و آنكه شريك سازيد به پرستش خدا آنچه را كه خدا نفرستاده است به پرستش آن برهانى و آنكه بگوئيد بر خدا چيزهائى را كه نمى دانيد

(34) وَلِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ فَإِذَا جَاء أَجَلُهُمْ لاَ يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلاَ يَسْتَقْدِمُونَ

براى هر گروهى سررسيدى است (كه كى در آيند و تا كى بمانند) و چون بيايد سررسيد (مرگ ) ايشان واپس نيايند ساعتى و نه پيشى مى گيرند

(35) يَا بَنِي آدَمَ إِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِّنكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي فَمَنِ اتَّقَى وَأَصْلَحَ فَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ

اى فرزندان آدم اگر بيايد بسوى شما فرستادگانى از جنس خودتان (و قطعا خواهد آمد) كه بخوانند بر شما آيه هاى مرا پس هركه (از تكذيب ) پرهيزد و خود را به اصلاح آرد هيچ بيمى نيست بر ايشان و نه آنان محزون مى شوند

(36) وَالَّذِينَ كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُواْ عَنْهَا أُوْلَـَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

و آنانكه دروغ پنداشتند آيه هاى ما را و سركشى كردند از آن اين گروه ملازم آتشند ايشان در آتش هميشه مى مانند

(37) فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِآيَاتِهِ أُوْلَـئِكَ يَنَالُهُمْ نَصِيبُهُم مِّنَ الْكِتَابِ حَتَّى إِذَا جَاءتْهُمْ رُسُلُنَا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قَالُواْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ

تَدْعُونَ مِن دُونِ اللّهِ قَالُواْ ضَلُّواْ عَنَّا وَشَهِدُواْ عَلَى أَنفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُواْ كَافِرِينَ

پس كيست ستمكارتر از آن كسى كه بربندد بر خدا دروغى يا دروغ شمارد آيه هاى خدا را آنگروه برسد بديشان بهره ايشان از كتاب (از آنچه مقدر شده ) تا آندم كه بيايد بسويشان فرستادگان ما در حاليكه مى گيرند جانشان را گويند كجايند آن بتان كه پيوسته (آنها را) مى خوانديد بجز خدا كافران گويند آن بتان گم گشتند از ما و گواهى دهند به زيان خويشتن كه بوده اند (در دنيا) كافر

(38) قَالَ ادْخُلُواْ فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِكُم مِّن الْجِنِّ وَالإِنسِ فِي النَّارِ كُلَّمَا دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَّعَنَتْ أُخْتَهَا حَتَّى إِذَا ادَّارَكُواْ فِيهَا جَمِيعًا قَالَتْ أُخْرَاهُمْ

لأُولاَهُمْ رَبَّنَا هَـؤُلاء أَضَلُّونَا فَآتِهِمْ عَذَابًا ضِعْفًا مِّنَ النَّارِ قَالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَلَـكِن لاَّ تَعْلَمُونَ

خدا گويد در آئيد در گروهى كه حقا در گذشته اند پيش از شما (بر آئين شما) از پرى و آدمى در آتش هر گه كه در آيند گروهى (از مشركان در دروزخ ) لعنت كنند امثال خود را تا آنگه كه بيكديگر رسند در آتش همه ايشان گويند پى آمدگان درباره پيشوايان خود پروردگارا اينگروه گمراه كرده اند ما را پس بده به ايشان عذابى دو چندان از آتش خدا گويد همه را عذاب دو چندان است وليكن نمى دانند

(39) وَقَالَتْ أُولاَهُمْ لأُخْرَاهُمْ فَمَا كَانَ لَكُمْ عَلَيْنَا مِن فَضْلٍ فَذُوقُواْ الْعَذَابَ بِمَا كُنتُمْ تَكْسِبُونَ

و گويند پيشوايان ايشان به پيروان خود پس نيست شما را بر ما افزونى (كه به آن استحقاق تخفيف عذاب داشته باشيد) پس بچشيد عذاب را بكيفر گناهى كه كرديد

(40) إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُواْ عَنْهَا لاَ تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاء وَلاَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ وَكَذَلِكَ نَجْزِي

الْمُجْرِمِينَ

البته آنانكه دروغ پنداشتند حجتهاى ما را و سركشى كردند از گرويدن به آن گشوده نشود براى ايشان درهاى آسمان و در نيايند در بهشت تا وقتى كه در آيد شتر در سوراخ سوزن و مانند كيفر اين گروه كيفر خواهيم داد گناهكاران را

(41) لَهُم مِّن جَهَنَّمَ مِهَادٌ وَمِن فَوْقِهِمْ غَوَاشٍ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ

براى ايشان از آتش دوزخ فراشى است (كه بر آن نشينند) و از بالاى ايشان پوششهائى است و بدينسان كيفر خواهيم داد ستمكاران را

(42) وَالَّذِينَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ لاَ نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلاَّ وُسْعَهَا أُوْلَـئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

و آنانكه ايمان آوردند و عملهاى شايسته كردند تكليف نمى كنيم هيچ تنى را مگر به اندازه توانائى او آنگروه نيكوكاران ملازمان بهشتند در حاليكه ايشان در آن هميشه مى مانند

(43) وَنَزَعْنَا مَا فِي صُدُورِهِم مِّنْ غِلٍّ تَجْرِي مِن تَحْتِهِمُ الأَنْهَارُ وَقَالُواْ الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي هَدَانَا لِهَـذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْلا أَنْ هَدَانَا اللّهُ لَقَدْ جَاءتْ

رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ وَنُودُواْ أَن تِلْكُمُ الْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ

و مى كشيم (و بيرون بريم ) آنچه در سينه هاى بهشتيان بوده از كينه و حسد روان است از زير (قصرهاى ) ايشان جويهاى آب و گويند همه ستايش و ثنا از آن خدائى است كه هدايت كرد ما را بدين مقام و نبوديم ما كه راه يابيم (بدين مقام ) اگر نه راه نمودى ما را خداى بخدا سوگند آمدند فرستادگان پروردگار ما برستى بهشتيان را بانگ زنند كه اين آن بهشتى است كه بميراث برده ايد آن را به پاداش اعماليكه مى كرديد

(44) وَنَادَى أَصْحَابُ الْجَنَّةِ أَصْحَابَ النَّارِ أَن قَدْ وَجَدْنَا مَا وَعَدَنَا رَبُّنَا حَقًّا فَهَلْ وَجَدتُّم مَّا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا قَالُواْ نَعَمْ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَن لَّعْنَةُ اللّهِ

عَلَى الظَّالِمِينَ

و بانگ زنند اهل بهشت به اهل دوزخ براستى كه يافتيم آنچه را كه وعده داده بود بما پروردگار ما راست و درست آيا شما نيز يافتيد آنچه كه وعده داده بود پروردگارتان درست دوزخيان گويند آرى و آواز دهد آواز دهنده اى ميان ايشان كه لعنت خدا بر ستمكاران (كافران ) باد

(45) الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ اللّهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا وَهُم بِالآخِرَةِ كَافِرُونَ

آن ستمكارانى كه باز مى داشتند (مردم را) از راه خدا و مى طلبيدند براى راه خدا كژى را و ايشان به سراى آخرت ناگرويدگان بودند

(46) وَبَيْنَهُمَا حِجَابٌ وَعَلَى الأَعْرَافِ رِجَالٌ يَعْرِفُونَ كُلاًّ بِسِيمَاهُمْ وَنَادَوْاْ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ أَن سَلاَمٌ عَلَيْكُمْ لَمْ يَدْخُلُوهَا وَهُمْ يَطْمَعُونَ

و ميان بهشت و دوزخ پرده ايست و برا اعراف مردانى اند كه مى شناسند هر يك از بهشتيان و دوزخيان را بعلامتهاى ايشان و بانگ زنند بهشتيان را كه سلام بر شما باد در حاليكه بهشتيان هنوز در نيامده اند به بهشت و طمع آن مى دارند

(47) وَإِذَا صُرِفَتْ أَبْصَارُهُمْ تِلْقَاء أَصْحَابِ النَّارِ قَالُواْ رَبَّنَا لاَ تَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

و چون گردانيده شود چشمهاى بهشتيان بسوى اهل دوزخ گويند پروردگارا قرار مده ما را با گروه ستمكاران (ميان ما و ايشان در دوزخ جمع كن )

(48) وَنَادَى أَصْحَابُ الأَعْرَافِ رِجَالاً يَعْرِفُونَهُمْ بِسِيمَاهُمْ قَالُواْ مَا أَغْنَى عَنكُمْ جَمْعُكُمْ وَمَا كُنتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ

و بانگ زنند اهل اعراف مردانى را كه مى شناسندشان بعلائمشان گويند دفع نكرد از شما (عذاب را) اموال و افراد شما و سركشى كردنتان (از پرستش خدا)

(49) أَهَـؤُلاء الَّذِينَ أَقْسَمْتُمْ لاَ يَنَالُهُمُ اللّهُ بِرَحْمَةٍ ادْخُلُواْ الْجَنَّةَ لاَ خَوْفٌ عَلَيْكُمْ وَلاَ أَنتُمْ تَحْزَنُونَ

آيا اين بهشتيان آنانند كه سوگند ياد مى كرديد كه نرساند بديشان خدا رحمتى (اعرافيان به بهشتيان امر مى كنند كه ) در آئيد به بهشت هيچ بيمى نيست بر شما و نه اندوهگين خواهيد شد

(50) وَنَادَى أَصْحَابُ النَّارِ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ أَنْ أَفِيضُواْ عَلَيْنَا مِنَ الْمَاء أَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّهُ قَالُواْ إِنَّ اللّهَ حَرَّمَهُمَا عَلَى الْكَافِرِينَ

آواز دهند دوزخيان بهشتيان را كه بريزيد بر ما از آب بهشت (بدان مقدار كه تشنگى ما را ببرد) يا از طعامهائى كه روزى شما كرده خدا بهشتيان گويند البته خدا احرام كرده است طعام و شراب بهشت را بر كافران

(51) الَّذِينَ اتَّخَذُواْ دِينَهُمْ لَهْوًا وَلَعِبًا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا فَالْيَوْمَ نَنسَاهُمْ كَمَا نَسُواْ لِقَاء يَوْمِهِمْ هَـذَا وَمَا كَانُواْ بِآيَاتِنَا يَجْحَدُونَ

آنان كه گرفتند دين خود را به بازيچه و بى فايده و فريبشان داد زندگانى دنيا پس امروز فرو گزاريم ايشان را در آتش همانگونه كه فراموش كردند ديدن اين روزشان را و چنان بودند كه نشانه هاى ما را انكار مى كردند

(52) وَلَقَدْ جِئْنَاهُم بِكِتَابٍ فَصَّلْنَاهُ عَلَى عِلْمٍ هُدًى وَرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

و به عزّتم سوگند آورديم براى ايشان كتابيكه بيان كرديم (معانى ) آنرا در حاليكه دانا بوديم آن كتاب راهنما و رحمتى است براى گروه مؤ منان

(53) هَلْ يَنظُرُونَ إِلاَّ تَأْوِيلَهُ يَوْمَ يَأْتِي تَأْوِيلُهُ يَقُولُ الَّذِينَ نَسُوهُ مِن قَبْلُ قَدْ جَاءتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ فَهَل لَّنَا مِن شُفَعَاء فَيَشْفَعُواْ لَنَا أَوْ نُرَدُّ فَنَعْمَلَ

غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ قَدْ خَسِرُواْ أَنفُسَهُمْ وَضَلَّ عَنْهُم مَّا كَانُواْ يَفْتَرُونَ

كافران انتظار نمى كشند جز سرانجام كتاب را روزيكه بيايد تاءويل آن (از وعده و وعيد) مى گويند آنانكه ترك كردند كتاب را پيش از اين (در دنيا) حقا كه آمده بودند فرستادگان پروردگار ما براستى پس آيا براى ما در خواست كنندگانى هست تا شفاعت كند براى ما يا باز گردانيده شويم (بدنيا) تا بكنيم غير آنچه بجا مى آورديم حقا كه خسارت زدند بخويشتن و ناپديد گشت از ايشان آن دروغها كه بهم مى بافتند (كه بتان شفاعت مى كنند)

(54) إِنَّ رَبَّكُمُ اللّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ

وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ أَلاَ لَهُ الْخَلْقُ وَالأَمْرُ تَبَارَكَ اللّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ

البته پروردگارتان خداست كه آفريد آسمانها و زمين را در (مقدار) شش روز پس استيلاء و تسلط و احاطه بر عرش (بر ملك خود) دارد مى پوشاند بتاريكى شب روشنى روز را مى جويد شب روز را شتابان و نيز مهر و ماه و ستگارگان را در حاليكه رام شدگانند بفرمان او بدانيد تنها از آن اوست آفرينش و فرمان نافذ داراى بركاتى است خدا كه پروردگار جهانيان است

(55) ادْعُواْ رَبَّكُمْ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً إِنَّهُ لاَ يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ

بخوانيد پروردگارتان را بزارى و نهانى زيرا او دوست ندارد تجاوزگران (در دعا فرياد كنان ) را

(56) وَلاَ تُفْسِدُواْ فِي الأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاَحِهَا وَادْعُوهُ خَوْفًا وَطَمَعًا إِنَّ رَحْمَتَ اللّهِ قَرِيبٌ مِّنَ الْمُحْسِنِينَ

فساد مى كنيد در زمين (بگناهان ) پس از اصلاحشان (بفرستادن پيمبران ) و بخوانيدش در حاليكه (از عقابش ) بيمناكيد و (بخشايش او) اميدواريد زيرا رحمت خداى نزديك است به نيكوكاران

(57) وَهُوَ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّيَاحَ بُشْرًا بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ حَتَّى إِذَا أَقَلَّتْ سَحَابًا ثِقَالاً سُقْنَاهُ لِبَلَدٍ مَّيِّتٍ فَأَنزَلْنَا بِهِ الْمَاء فَأَخْرَجْنَا بِهِ مِن كُلِّ الثَّمَرَاتِ

كَذَلِكَ نُخْرِجُ الْموْتَى لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

اوست آنكه مى فرستد بادها را در حاليكه مژده دهنده اند پيش از رحمت خود (كه بارانست ) تا آنگه كه بادها بردارند ابرهاى گران بار را برانيم ابر را براى (زنده كردن ) زمين مرده و فرود آريم به آن ابر باران را پس بيرون آريم به آن باران از هر نوع ميوه ها بدينسان بيرون آريم مردگان را (از گورها) تا آنكه شما در يابيد (و به قيامت بگرويد)

(58) وَالْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبَاتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَالَّذِي خَبُثَ لاَ يَخْرُجُ إِلاَّ نَكِدًا كَذَلِكَ نُصَرِّفُ الآيَاتِ لِقَوْمٍ يَشْكُرُونَ

و زمين پاك بيرون مى آيد رستنى او بفرمان پروردگارش و آن زمين كه ناپاك (و شوره زار) است بيرون نيايد گياهش مگر اندكى بدينسان بيان مى كنيم (و مى گردانيم ) حجتها را براى گروهى كه سپاسگذارى مى كنند

(59) لَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَقَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُواْ اللَّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَـهٍ غَيْرُهُ إِنِّيَ أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ

به عزّتم سوگند فرستاديم نوح را بسوى قومش وى گفت اى گروه من بپرستيد خداى را نيست شما را هيچ معبود بسزائى جز او البته من مى ترسم بر شما از عذاب روزى بزرگ (كه آن روز طوفان يا روز رستاخيز است )

(60) قَالَ الْمَلأُ مِن قَوْمِهِ إِنَّا لَنَرَاكَ فِي ضَلاَلٍ مُّبِينٍ

گفتند بزرگان قوم نوح ما بيقين مى بينيم ترا (اى نوح ) در گمراهى آشكار

(61) قَالَ يَا قَوْمِ لَيْسَ بِي ضَلاَلَةٌ وَلَكِنِّي رَسُولٌ مِّن رَّبِّ الْعَالَمِينَ

نوح گفت اى گروه من نيست در من هيچ گمراهى ولكن من فرستاده اى از نزد پروردگار جهانيانم

(62) أُبَلِّغُكُمْ رِسَالاَتِ رَبِّي وَأَنصَحُ لَكُمْ وَأَعْلَمُ مِنَ اللّهِ مَا لاَ تَعْلَمُونَ

مى رسانم به شما پيامهاى پروردگار خود را و نصيحت مى كنم شما را و مى دانم (بطريق وحى ) از خدا آنچه را كه نمى دانيد

(63) أَوَعَجِبْتُمْ أَن جَاءكُمْ ذِكْرٌ مِّن رَّبِّكُمْ عَلَى رَجُلٍ مِّنكُمْ لِيُنذِرَكُمْ وَلِتَتَّقُواْ وَلَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

آيا شگفت مى دايد از آنكه آمد بسوى شما وحى و پيامى از پروردگارتان بر مردى از جنس خودتان تا بيم دهد شما را و تا (از خشم خدا) بپرهيزيد و تا آنكه شما بخشيده شويد

(64) فَكَذَّبُوهُ فَأَنجَيْنَاهُ وَالَّذِينَ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ وَأَغْرَقْنَا الَّذِينَ كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا إِنَّهُمْ كَانُواْ قَوْماً عَمِينَ

و قوم نوح دروغ پنداشتند او را پس برهانيديم نوح را با كسانى كه همراه وى در كشتى بودند و غرق كرديم آنانرا كه تكذيب كردند آيه هاى ما را زيرا قوم نوح بودند گروهى كوردل

(65) وَإِلَى عَادٍ أَخَاهُمْ هُوداً قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُواْ اللّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَـهٍ غَيْرُهُ أَفَلاَ تَتَّقُونَ

و (فرستاديم ) بسوى قبيله عاد برادرشان هود را وى گفت اى گروه من بپرستيد خداى را نيست شما را هيچ معبود بسزائى جز خدا آيا (از عذاب خدا) نمى پرهيزيد

(66) قَالَ الْمَلأُ الَّذِينَ كَفَرُواْ مِن قَوْمِهِ إِنَّا لَنَرَاكَ فِي سَفَاهَةٍ وِإِنَّا لَنَظُنُّكَ مِنَ الْكَاذِبِينَ

گفتند گروهى از بزرگان آنانكه كافر بودند از قوم هود ما به يقين مى بينيم تو را (اى هود) در كم خردى و البته ما مى پنداريم ترا (در اين دعوت ) از دروغگويان

(67) قَالَ يَا قَوْمِ لَيْسَ بِي سَفَاهَةٌ وَلَكِنِّي رَسُولٌ مِّن رَّبِّ الْعَالَمِينَ

هود گفت اى گروه من نيست در من كم خردى و سفاهت وليكن من فرستاده اى از جانب پروردگار جهانيانم

(68) أُبَلِّغُكُمْ رِسَالاتِ رَبِّي وَأَنَاْ لَكُمْ نَاصِحٌ أَمِينٌ

مى رسانم به شما پيامهاى پروردگار خود را و من براى شما نصيحت كننده اى امينم (راستگويم )

(69) أَوَعَجِبْتُمْ أَن جَاءكُمْ ذِكْرٌ مِّن رَّبِّكُمْ عَلَى رَجُلٍ مِّنكُمْ لِيُنذِرَكُمْ وَاذكُرُواْ إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاء مِن بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ وَزَادَكُمْ فِي الْخَلْقِ بَسْطَةً فَاذْكُرُواْ آلاء

اللّهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

آيا تعجب مى كنيد اينكه آمده بسوى شما پيامى از جانب پروردگان بر مردمى از جنس خودتان تا بيم دهد شما را (از عذاب خدا) و ياد كنيد آندم كه خدا قرار داد شما را جانشين از پس هلاك قوم نوح و بيفزود شما را در آفرينش از نظر نيرو و قامت پس ياد كنيد نعمتهاى خدا را تا آنكه رستگار گرديد

(70) قَالُواْ أَجِئْتَنَا لِنَعْبُدَ اللّهَ وَحْدَهُ وَنَذَرَ مَا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا فَأْتِنَا بِمَا تَعِدُنَا إِن كُنتَ مِنَ الصَّادِقِينَ

قوم هود گفتند آيا آمده اى بما كه بپرستيم خدا را تنها و رها كنيم خدايانى را كه مى پرستيدند پدرانمان پس بياور به ما آنچه ما را به آن تهديد مى كنى اگر هستى از راستگويان

(71) قَالَ قَدْ وَقَعَ عَلَيْكُم مِّن رَّبِّكُمْ رِجْسٌ وَغَضَبٌ أَتُجَادِلُونَنِي فِي أَسْمَاء سَمَّيْتُمُوهَا أَنتُمْ وَآبَآؤكُم مَّا نَزَّلَ اللّهُ بِهَا مِن سُلْطَانٍ فَانتَظِرُواْ إِنِّي مَعَكُم

مِّنَ الْمُنتَظِرِينَ

هود گفت واجب شد (فرود آمد بر شما) از جانب پروردگارتان عذابى و خشمى آيا مجادله مى كنيد با من درباره بتانى كه نام نهاده ايد آنها را خدا شما و پدرانتان نفرستاده است خدا بپرستش آنها هيچ برهانى پس منتظر (عذاب ) باشند كه من نيز با شما از منتظرانم

(72) فَأَنجَيْنَاهُ وَالَّذِينَ مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِّنَّا وَقَطَعْنَا دَابِرَ الَّذِينَ كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا وَمَا كَانُواْ مُؤْمِنِينَ

و برهانيديم هود را و آنانى كه (در دين ) با او بودند برحمتى از جانب خدا و بريديم بنياد آنانكه دروغ پنداشتند حجتهاى ما را و نبودند قوم عاد گرويدگان

(73) وَإِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُواْ اللّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَـهٍ غَيْرُهُ قَدْ جَاءتْكُم بَيِّنَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ هَـذِهِ نَاقَةُ اللّهِ لَكُمْ آيَةً فَذَرُوهَا تَأْكُلْ فِي أَرْضِ

اللّهِ وَلاَ تَمَسُّوهَا بِسُوَءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

و (فرستاديم ) بسوى قبيله ثمود برادرشان صالح را و وى گفت اى گروه من بپرستيد خدا را نيست شما را هيچ معبود بسزائى جز خدا حقا آمد بسوى شما معجزه روشن از پروردگارتان اين شتر خداست كه (برون آورد) براى شما در حاليكه نشانه اى است و بگذاريدش كه بخورد (گياه را) در زمين خدا و نرسانيد به وى هيچ بدى كه بگيرد شما را عذابى دردناك

(74) وَاذْكُرُواْ إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاء مِن بَعْدِ عَادٍ وَبَوَّأَكُمْ فِي الأَرْضِ تَتَّخِذُونَ مِن سُهُولِهَا قُصُورًا وَتَنْحِتُونَ الْجِبَالَ بُيُوتًا فَاذْكُرُواْ آلاء اللّهِ وَلاَ تَعْثَوْا فِي الأَرْضِ

مُفْسِدِينَ

و ياد كنيد زمانى را كه گردانيد خدا شما را جانشينان (در سرزمين حجر) از پس قوم عاد و جاى داد شما را در آن سرزمين مى گيريد از زمين هموار آن (براى تابستان ) كوشكها و مى تراشيد و مى سازيد (براى زمستان ) از كوهها خانه ها و ياد كنيد نعمتهاى خدا را و در آن سرزمين مبالغه در فساد نكنيد

(75) قَالَ الْمَلأُ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُواْ مِن قَوْمِهِ لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُواْ لِمَنْ آمَنَ مِنْهُمْ أَتَعْلَمُونَ أَنَّ صَالِحًا مُّرْسَلٌ مِّن رَّبِّهِ قَالُواْ إِنَّا بِمَا أُرْسِلَ بِهِ مُؤْمِنُونَ

گفتند گروه از اشراف كه سركشى كردند (از ايما آوردن به صالح ) از قوم وى به آنانكه ناتوان شمرده شده بودند به كسانيكه ايمان آورده بودند از آن قوم آيا شما مى دانيد كه صالح فرستاده شده از نزد پروردگار خود است ناتوانان گفتند البته ما به آئينى كه صالح به ابلاغ آن فرستاده شده گرويده ام

(76) قَالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُواْ إِنَّا بِالَّذِيَ آمَنتُمْ بِهِ كَافِرُونَ

گفتند آنانكه سركشى مى كردند (از ايمان به خدا) البته ما به آن آئينى كه ايمان آورده ايد كافريم

(77) فَعَقَرُواْ النَّاقَةَ وَعَتَوْاْ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ وَقَالُواْ يَا صَالِحُ ائْتِنَا بِمَا تَعِدُنَا إِن كُنتَ مِنَ الْمُرْسَلِينَ

پس پى كردند ناقه را و سركشى كردند از (امتشان ) فرمان پروردگار خود و گفتد اى صالح بيار براى ما آن عذابى كه تهديد مى كنى ما را به آن اگر هستى از فرستادگان

(78) فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُواْ فِي دَارِهِمْ جَاثِمِينَ

و گرفت قوم صالح زلزله را (يا صيحه كه متضمن زلزله بود) و گشتند در سراهاى خود برو در افتاده و مردگان

(79) فَتَوَلَّى عَنْهُمْ وَقَالَ يَا قَوْمِ لَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ رِسَالَةَ رَبِّي وَنَصَحْتُ لَكُمْ وَلَكِن لاَّ تُحِبُّونَ النَّاصِحِينَ

پس روى برگردانيد صالح از ايشان و گفت اى گروه من بخدا كه رسانيدم بشما پيام پروردگارم را و نصيحت كردم شما را وليكن شما دوست نمى داريد نصيحت كنندگان را

(80) وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ أَتَأْتُونَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُم بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِّن الْعَالَمِينَ

و (فرستاديم ) لوط را در آن هنگام كه گفت بقوم خود آيا مى آئيد (مباشرت مى كنيد) كار زشت را (لواطه ) كه پيشى نگرفته است شما را به آن كار زشت هيچيك از جهانيان

(81) إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجَالَ شَهْوَةً مِّن دُونِ النِّسَاء بَلْ أَنتُمْ قَوْمٌ مُّسْرِفُونَ

براستى كه شما مى آميزيد با مردان از روى شهوت بجاى زنان (كه بر شما حلال است ) بلكه شما گروهى اسراف كننده ايد

(82) وَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهِ إِلاَّ أَن قَالُواْ أَخْرِجُوهُم مِّن قَرْيَتِكُمْ إِنَّهُمْ أُنَاسٌ يَتَطَهَّرُونَ

و نبود جواب قوم لوط جز آنكه گفتند بيرون كنيد لوط و پيروانش را از شهر خود زيرا ايشان مردانى اند كه پاكيزگى مى جويند (از اين كار)

(83) فَأَنجَيْنَاهُ وَأَهْلَهُ إِلاَّ امْرَأَتَهُ كَانَتْ مِنَ الْغَابِرِينَ

پس برهانيديم لوط و كسانش (و مؤ منان ) را (از عذاب ) مگر همسرش را كه بود آن زن از باقى ماندگان (در ديار خود)

(84) وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِم مَّطَرًا فَانظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِينَ

و بارانيديم بر سر كفار قوم لوط بارانى پس بنگر كه چگونه بود سرانجام گناهكاران

(85) وَإِلَى مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُواْ اللّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَـهٍ غَيْرُهُ قَدْ جَاءتْكُم بَيِّنَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ فَأَوْفُواْ الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ وَلاَ تَبْخَسُواْ النَّاسَ

أَشْيَاءهُمْ وَلاَ تُفْسِدُواْ فِي الأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاَحِهَا ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ

و (فرستاديم ) بسوى قبيله مدين برادرشان شعيب را وى گفت اى گروه من بپرستيد خدا را نيست شما را هيچ معبودى بسزائى جز او و حقا آمد بسوى شما معجزه اى روشن از نزد پروردگارتان پس تمام بپيمائيد كيل و ترازو را و كم مدهيد بمردم چيزهاى ايشان را و تباهى مكنيد در زمين (بگناهان ) بعد از اصلاح آن (بفرستادن پيمبران ) آنچه بشما گفتم بهتر است براى شما اگر هستيد مؤ منان

(86) وَلاَ تَقْعُدُواْ بِكُلِّ صِرَاطٍ تُوعِدُونَ وَتَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ اللّهِ مَنْ آمَنَ بِهِ وَتَبْغُونَهَا عِوَجًا وَاذْكُرُواْ إِذْ كُنتُمْ قَلِيلاً فَكَثَّرَكُمْ وَانظُرُواْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ

الْمُفْسِدِينَ

و ننشينيد بهر راهى در حاليكه تهديد كنيد (هر كه را كه خواهد بملازمت شعيب رود) و باز داريد از راه خدا كسى را كه گرويده بخدا و بجوئيد براى راه كژى را و ياد كنيد زمانى را كه بوديد (از نظر افراد) اندك و خدا زياد كرد (نسل ) شما را و بنگريد چگونه بود سرانجام كار تبهكاران

(87) وَإِن كَانَ طَآئِفَةٌ مِّنكُمْ آمَنُواْ بِالَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ وَطَآئِفَةٌ لَّمْ يْؤْمِنُواْ فَاصْبِرُواْ حَتَّى يَحْكُمَ اللّهُ بَيْنَنَا وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ

و اگر چه گروهى از شما ايمان آوردند به آن آئينى كه فرستاده شده ام به ابلاغ آن و گروه ديگر ايمان نياوردند پس شكيبائى ورزيد تا آندم كه داورى كند خدا ميان ما و او بهترين داورى كنندگان است

(88) قَالَ الْمَلأُ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُواْ مِن قَوْمِهِ لَنُخْرِجَنَّكَ يَا شُعَيْبُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ مَعَكَ مِن قَرْيَتِنَا أَوْ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنَا قَالَ أَوَلَوْ كُنَّا كَارِهِينَ

گفتند بزرگان آنانكه گردنكشى كردند از قوم شعيب بطور قطع بيرون مى كنيم ترا اى شعيب و نيز آنان را كه گرويده اند با تو از شهر خودمان يا آنكه بر گرديد در كيش ما (كه كفر است ) شيعب گفت (ما را با جبار بر آن ميداريد)

(89) قَدِ افْتَرَيْنَا عَلَى اللّهِ كَذِبًا إِنْ عُدْنَا فِي مِلَّتِكُم بَعْدَ إِذْ نَجَّانَا اللّهُ مِنْهَا وَمَا يَكُونُ لَنَا أَن نَّعُودَ فِيهَا إِلاَّ أَن يَشَاء اللّهُ رَبُّنَا وَسِعَ رَبُّنَا كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًا

عَلَى اللّهِ تَوَكَّلْنَا رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَأَنتَ خَيْرُ الْفَاتِحِينَ

و اگر چه باشيم ناخواهان حقا افتراء بسته ايم بر خدا دروغ اگر باز گرديم در كيش شما بعد از آنكه برهانيد ما را خدا از كيش شما و نسزد ما را كه باز گرديم در كيش شما مگر آنكه بخواهيد خدا كه پروردگار ماست (و خدا هرگز نخواهد) احاطه كرده و پروردگار، بهمه چيز از نظر دانش تنها بر خدا توكل كرديم پروردگارا حكم كن ميان ما و گروه ما براستى و درستى و تو بهترين حكم كنندگانى

(90) وَقَالَ الْمَلأُ الَّذِينَ كَفَرُواْ مِن قَوْمِهِ لَئِنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَيْباً إِنَّكُمْ إِذاً لَّخَاسِرُونَ

و گفتند بزرگان آنانكه كافر بودند از قوم شعيب (بفروتران خود) سوگند ياد ميكنم اگر پيروى كنيد شعيب را البته شما در آنهنگام از زيانكاران خواهيد بود

(91) فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُواْ فِي دَارِهِمْ جَاثِمِينَ

پس گرفت ايشان را زلزله پس گشتند بروى در افتادگان بى جان

(92) الَّذِينَ كَذَّبُواْ شُعَيْبًا كَأَن لَّمْ يَغْنَوْاْ فِيهَا الَّذِينَ كَذَّبُواْ شُعَيْبًا كَانُواْ هُمُ الْخَاسِرِينَ

آنانكه دروغ پنداشتند شيعب را گوئيا هرگز نبودند هرگز نبودند در آنشهر آنانكه تكذيب كردند شعيب را بودند تنها ايشان زيانكاران

(93) فَتَوَلَّى عَنْهُمْ وَقَالَ يَا قَوْمِ لَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ رِسَالاَتِ رَبِّي وَنَصَحْتُ لَكُمْ فَكَيْفَ آسَى عَلَى قَوْمٍ كَافِرِينَ

پس شعيب روى بگردانيد از ايشان و گفت اى گروه من بخدا سوگند كه رسانيدم بشما پيامهاى پروردگار خود را و نصيحت كردم شما را پس ‍ چگونه اندوه خورم بر (نابودى ) گروهى از كافران

(94) وَمَا أَرْسَلْنَا فِي قَرْيَةٍ مِّن نَّبِيٍّ إِلاَّ أَخَذْنَا أَهْلَهَا بِالْبَأْسَاء وَالضَّرَّاء لَعَلَّهُمْ يَضَّرَّعُونَ

و نفرستاديم در هيچ شهر و دهى پيمبرى مگر آنكه (بجز نافرمانى ) گرفتيم اهل آن شهر را به سختى و تنگى و به رنج و بيمارى تا آنكه ايشان زارى كنند

(95) ثُمَّ بَدَّلْنَا مَكَانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ حَتَّى عَفَواْ وَّقَالُواْ قَدْ مَسَّ آبَاءنَا الضَّرَّاء وَالسَّرَّاء فَأَخَذْنَاهُم بَغْتَةً وَهُمْ لاَ يَشْعُرُونَ

سپس بدل كرديم بجاى بلا و بيمارى نعمت و آسايش تا آنكه انبوه شدند (بمال و اولاد) و گفتند البته رسيد پدران ما را نيز سختى و شادى پس ‍ گرفتيمشان ناگهان و ايشان نمدانستند (كه عذاب نازل خواهد شد)

(96) وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُواْ وَاتَّقَواْ لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاء وَالأَرْضِ وَلَـكِن كَذَّبُواْ فَأَخَذْنَاهُم بِمَا كَانُواْ يَكْسِبُونَ

و اگر مردم آنشهرها (كه بعذاب گرفتار شدند) ميگرويدند و (از نافرمانى ) پرهيز ميگردند بى ترديد ميگشوديم بر ايشان بركتهائى از آسمان و زمين وليكن تكذيب كردند و گرفتيمشان به جرم گناهانى كه مى كردند

(97) أَفَأَمِنَ أَهْلُ الْقُرَى أَن يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا بَيَاتاً وَهُمْ نَآئِمُونَ

آيا ايمن شدند مردم دهكده ها (مكه و حوالى آن ) از آنكه بيايد بديشان عذاب ما شبانگاه در حالى كه ايشان خوابيده اند

(98) أَوَ أَمِنَ أَهْلُ الْقُرَى أَن يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا ضُحًى وَهُمْ يَلْعَبُونَ

آيا ايمن شدند مردم دهكده ها از اينكه بيايد بديشان عذاب ما بهنگام چاشتگاه و حال آنكه كه ايشان بازى مى كنند

(99) أَفَأَمِنُواْ مَكْرَ اللّهِ فَلاَ يَأْمَنُ مَكْرَ اللّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْخَاسِرُونَ

آيا ايمن شدند از ناگاه گرفتن خدا و ايمن نشوند از مكر خدا مگر گروه زيانكاران

(100) أَوَلَمْ يَهْدِ لِلَّذِينَ يَرِثُونَ الأَرْضَ مِن بَعْدِ أَهْلِهَا أَن لَّوْ نَشَاء أَصَبْنَاهُم بِذُنُوبِهِمْ وَنَطْبَعُ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لاَ يَسْمَعُونَ

آيا بيان نكرد خدا براى كسانى كه ميراث گرفتند زمين را از پس هلاك مردمش آنكه اگر بخواهيم بگيريم ايشان را به جرم گناهانشان را و مهر (خوارى ) مى نهيم بر دلهاى ايشان پس ايشان (از روى عبرت ) نمى شنوند

(101) تِلْكَ الْقُرَى نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنبَآئِهَا وَلَقَدْ جَاءتْهُمْ رُسُلُهُم بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانُواْ لِيُؤْمِنُواْ بِمَا كَذَّبُواْ مِن قَبْلُ كَذَلِكَ يَطْبَعُ اللّهُ عَلَىَ قُلُوبِ الْكَافِرِينَ

اين شهرهاست كه مى خوانيم بر تو پاره اى از خبرهاى آنرا و به عزّتم سوگند آمد بديشان پيغمبرانشان (چون هود و صالح و لوط) با معجزه هاى روشن و نبودند كه ايمان آرند به آنچه تكذيب كرده بودند پيش از آمدن ايشان بدينسان مهر مى نهد خدا بر دلهاى كافران

(102) وَمَا وَجَدْنَا لأَكْثَرِهِم مِّنْ عَهْدٍ وَإِن وَجَدْنَا أَكْثَرَهُمْ لَفَاسِقِينَ

و نيافتيم براى بيشتر هلاك شدگان هيچ وفاى بعهدى و البته يافتيم بيشتر ايشان را از دائره فرمانبردارى بيرون رفتگان

(103) ثُمَّ بَعَثْنَا مِن بَعْدِهِم مُّوسَى بِآيَاتِنَا إِلَى فِرْعَوْنَ وَمَلَئِهِ فَظَلَمُواْ بِهَا فَانظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ

سپس برانگيختيم از پس پيمبران گذشته موسى را بانشانه هاى خود بسوى فرعون و اشراف قوم او پس ستم كردند به آن معجزات (انكار آن كردند) و بنگر چگونه بود سرانجام تبهكاران

(104) وَقَالَ مُوسَى يَا فِرْعَوْنُ إِنِّي رَسُولٌ مِّن رَّبِّ الْعَالَمِينَ

و گفت موسى اى فرعون بى ترديد من فرستاده شده ام از نزد پروردگار جهانيان

(105) حَقِيقٌ عَلَى أَن لاَّ أَقُولَ عَلَى اللّهِ إِلاَّ الْحَقَّ قَدْ جِئْتُكُم بِبَيِّنَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ فَأَرْسِلْ مَعِيَ بَنِي إِسْرَائِيلَ

و سزاوارم بر آنكه نگويم بر خدا مگر سخن راست حقا كه آورده ام بسوى شما معجزه اى هويدا از نزد پروردگارتان پس بفرست بهمراه من بنى اسرائيل را (كه بوطن خود برگردند)

(106) قَالَ إِن كُنتَ جِئْتَ بِآيَةٍ فَأْتِ بِهَا إِن كُنتَ مِنَ الصَّادِقِينَ

فرعون گفت اگر آورده اى معجزه اى بيار آنرا اگر هستى از راستگويان پس موسى بيفكند

(107) فَأَلْقَى عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ ثُعْبَانٌ مُّبِينٌ

عصايش را ناگاه آن عصا اژدهاى آشكار گرديد

(108) وَنَزَعَ يَدَهُ فَإِذَا هِيَ بَيْضَاء لِلنَّاظِرِينَ

و موسى بيرون كشيد و دستش را (از گريبان ) پس در آنهنگام آن دست سپيد تا بنده شد

(109) قَالَ الْمَلأُ مِن قَوْمِ فِرْعَوْنَ إِنَّ هَـذَا لَسَاحِرٌ عَلِيمٌ

براى بينندگان گفتند بزرگان از قوم فرعون بطور قطع اين موسى جادوگريست دانا (ماهر در كار خود)

(110) يُرِيدُ أَن يُخْرِجَكُم مِّنْ أَرْضِكُمْ فَمَاذَا تَأْمُرُونَ

ميخواهند كه بيرون كند شما را از سر زمينتان پس (درباره موسى ) چه چيز مى فرمائيد

(111) قَالُواْ أَرْجِهْ وَأَخَاهُ وَأَرْسِلْ فِي الْمَدَآئِنِ حَاشِرِينَ

گفتند (بفرعون ) مهلت ده موسى و برادرش را و بفرست در شهرها گردآورندگان جادوگران را

(112) يَأْتُوكَ بِكُلِّ سَاحِرٍ عَلِيمٍ

تا بياورند پيش تو هر جادوگرى كه داناست

(113) وَجَاء السَّحَرَةُ فِرْعَوْنَ قَالْواْ إِنَّ لَنَا لأَجْرًا إِن كُنَّا نَحْنُ الْغَالِبِينَ

و آمدند جادوگران بنزد فرعون گفتند البته ما را پاداشى خواهد بود اگر باشيم (بر موسى و برادرش ) غلبه كنندگان

(114) قَالَ نَعَمْ وَإَنَّكُمْ لَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ

فرعون گفت آرى البته شما از جمله نزديكان من خواهيد شد

(115) قَالُواْ يَا مُوسَى إِمَّا أَن تُلْقِيَ وَإِمَّا أَن نَّكُونَ نَحْنُ الْمُلْقِينَ

جادوگران گفتند اى موسى آيا نخست تو (عصاى خود را) ميافكنى يا آنكه ما باشيم افكنندگان (ابزار خود را)

(116) قَالَ أَلْقُوْاْ فَلَمَّا أَلْقَوْاْ سَحَرُواْ أَعْيُنَ النَّاسِ وَاسْتَرْهَبُوهُمْ وَجَاءوا بِسِحْرٍ عَظِيمٍ

موسى گفت شما بيفكنيد پس آنهنگام كه افكندند بربستند به جادو ديدگان مردم را و بترسانيدند مردم را و آوردند جادوئى بزرگ

(117) وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنْ أَلْقِ عَصَاكَ فَإِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُونَ

و پيغام فرستاديم بموسى كه تو نيز بيفكن عصاى خود را پس ناگاه آن عصا مى بلعيد آنچه بدروغ بمردم مينمودند

(118) فَوَقَعَ الْحَقُّ وَبَطَلَ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ

پس آشكار شد حق (راستى موسى ) و باطل شد جادوئى كه ميكردند

(119) فَغُلِبُواْ هُنَالِكَ وَانقَلَبُواْ صَاغِرِينَ

و فرعونيان شكست خوردند در آنجا و بازگشتند بحالت خوارى

(120) وَأُلْقِيَ السَّحَرَةُ سَاجِدِينَ

و افكنده شدند جادوگران بررويهاى خود سجده كنان

(121) قَالُواْ آمَنَّا بِرِبِّ الْعَالَمِينَ

گفتند گرويدم بپروردگار جهانيان

(122) رَبِّ مُوسَى وَهَارُونَ

كه پروردگار موسى و هارون است

(123) قَالَ فِرْعَوْنُ آمَنتُم بِهِ قَبْلَ أَن آذَنَ لَكُمْ إِنَّ هَـذَا لَمَكْرٌ مَّكَرْتُمُوهُ فِي الْمَدِينَةِ لِتُخْرِجُواْ مِنْهَا أَهْلَهَا فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ

گفت فرعون آيا ايمان آورديد بموسى پيش از آنكه دستورتان دهم البته اين عمل نيرنگى است كه بكار برده ايد آن را در شهر (مصر) تا بيرون كنيد از آن مردمش را بزودى (كيفر اين نيرنگ را) خواهيد دانست

(124) لأُقَطِّعَنَّ أَيْدِيَكُمْ وَأَرْجُلَكُم مِّنْ خِلاَفٍ ثُمَّ لأُصَلِّبَنَّكُمْ أَجْمَعِينَ

قطعا خواهم بريد دستهاى شما را و پايهاى شما را بخلاف يكديگر پس بر دار كشم همه شما را

(125) قَالُواْ إِنَّا إِلَى رَبِّنَا مُنقَلِبُونَ

جادوگران گفتند البته ما بسوى پروردگار خود باز ميگرديم

(126) وَمَا تَنقِمُ مِنَّا إِلاَّ أَنْ آمَنَّا بِآيَاتِ رَبِّنَا لَمَّا جَاءتْنَا رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَتَوَفَّنَا مُسْلِمِينَ

و تو (كه فرعونى ) خشم و كرامت ندارى از ما مگر آنكه گرويديم به معجزات پروردگار خود آندم كه آمد بما پروردگارا بريز بر ما شكيبائى را (تا جزع نكنيم ) و بميران ما را در حاليكه مسلمان باشيم

(127) وَقَالَ الْمَلأُ مِن قَوْمِ فِرْعَونَ أَتَذَرُ مُوسَى وَقَوْمَهُ لِيُفْسِدُواْ فِي الأَرْضِ وَيَذَرَكَ وَآلِهَتَكَ قَالَ سَنُقَتِّلُ أَبْنَاءهُمْ وَنَسْتَحْيِـي نِسَاءهُمْ وَإِنَّا فَوْقَهُمْ

قَاهِرُونَ

و گفتند بزرگان از قوم فرعون (بفرعون ) آيا ميگذارى بموسى و گروه او را تا تباهى كنند در سرزمين (مصر) و با بگذارد ترا و خدايانت را فرعون گفت بزودى خواهيم كشت پسران بنى اسرائيل و زنده بگذاريم دخترانشان را و البته مافوق ايشان نيرومنديم

(128) قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللّهِ وَاصْبِرُواْ إِنَّ الأَرْضَ لِلّهِ يُورِثُهَا مَن يَشَاء مِنْ عِبَادِهِ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ

گفت موسى بگروه خود يارى خواهيد از خواهيد از خدا و (در برابر شدايد) صبر كنيد زيرا (سر) زمين (مصر) از آن خداست ميراث ميدهد (مى بخشد) آنرا بهركه خواهد از بندگانش و سرانجام نيكو از آن پرهيزكاران است

(129) قَالُواْ أُوذِينَا مِن قَبْلِ أَن تَأْتِينَا وَمِن بَعْدِ مَا جِئْتَنَا قَالَ عَسَى رَبُّكُمْ أَن يُهْلِكَ عَدُوَّكُمْ وَيَسْتَخْلِفَكُمْ فِي الأَرْضِ فَيَنظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ

بنى اسرائيل گفتند آزرده شديم (اى موسى ) پيش از آنكه بيائى بسوى ما و از پس آنكه آمدى بنزد ما موسى گفت اميد است كه پروردگارتان هلاك كند شما را (كه فرعون است ) و جانشين كند شما را در (سر) زمين (مصر) پس بنگر كه چگونه عمل مى كنيد (تا شما را بدان پاداش دهد)

(130) وَلَقَدْ أَخَذْنَا آلَ فِرْعَونَ بِالسِّنِينَ وَنَقْصٍ مِّن الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ

و به عزّتم سوگند كه اگر گرفتيم فرعونيان را به قحطى و كمى ميوه ها تا آنكه ايشان پند گيرند (و از كفر باز ايستند)

(131) فَإِذَا جَاءتْهُمُ الْحَسَنَةُ قَالُواْ لَنَا هَـذِهِ وَإِن تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَطَّيَّرُواْ بِمُوسَى وَمَن مَّعَهُ أَلا إِنَّمَا طَائِرُهُمْ عِندَ اللّهُ وَلَـكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لاَ يَعْلَمُونَ

و هرگه كه آمد بديشان نيكوئى (فراوانى و سلامتى ) مى گفتند براى ما است اين نيكوئى و اگر مى رسد بديشان بدى (قحط و بلا) فال بد مى گرفتند بموسى و آنانكه با او بودند آگاه باشيد بى گفتگو منشاء شومى ايشان (كه عقوبت است ) نزد خداست وليكن بيشتر ايشان نمى دانند

(132) وَقَالُواْ مَهْمَا تَأْتِنَا بِهِ مِن آيَةٍ لِّتَسْحَرَنَا بِهَا فَمَا نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِينَ

و فرعونيان (بموسى ) گفتند هر چيز بياورى براى ما از معجزه تا جادو كنى ما را بدان ما نيستيم تو را از گرويدگان

(133) فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوفَانَ وَالْجَرَادَ وَالْقُمَّلَ وَالضَّفَادِعَ وَالدَّمَ آيَاتٍ مُّفَصَّلاَتٍ فَاسْتَكْبَرُواْ وَكَانُواْ قَوْمًا مُّجْرِمِينَ

پس فرستاديم بر قبطيان طوفان (بنا بر قولى سيل ) و ملخ پرنده و ملخ كوچك (يا پشه يا كنه ) و قورباغه و خون در حاليكه آنها نشانه هائى بودند از يكديگر جدا شده و (از فرمانبردارى ) گردنكشى كردند و بودند گروهى مجرم

(134) وَلَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قَالُواْ يَا مُوسَى ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِندَكَ لَئِن كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَلَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِي إِسْرَآئِيلَ

و هرگه كه فرود مى آمد بر قبطيان آن عذاب مى گفتند اى موسى بخوان براى ما پروردگارت را به آنچه پيمان بسته است نزد تو اگر بردارى از ما اين عذاب را حتما ايمان مى آوريم بتو و بطور مسلم خواهيم فرستاد با تو بنى اسرائيل را

(135) فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ الرِّجْزَ إِلَى أَجَلٍ هُم بَالِغُوهُ إِذَا هُمْ يَنكُثُونَ

و هنگامى كه برداشتيم از ايشان آن عذاب را تا سررسيدى كه ايشان خواهند رسيد بدان ناگهان ايشان پيمان خود را مى شكستند

(136) فَانتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْنَاهُمْ فِي الْيَمِّ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا وَكَانُواْ عَنْهَا غَافِلِينَ

پس انتقام كشيديم از ايشان و غرقشان كرديم در درياى نيل بكيفر آنكه دروغ پنداشتند معجزات ما را و بودند از آن عذاب (كه بديشان فرود مى آيد) بيخبر

(137) وَأَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِينَ كَانُواْ يُسْتَضْعَفُونَ مَشَارِقَ الأَرْضِ وَمَغَارِبَهَا الَّتِي بَارَكْنَا فِيهَا وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنَى عَلَى بَنِي إِسْرَآئِيلَ بِمَا صَبَرُواْ

وَدَمَّرْنَا مَا كَانَ يَصْنَعُ فِرْعَوْنُ وَقَوْمُهُ وَمَا كَانُواْ يَعْرِشُونَ

و بميراث داديم به بنى اسرائيل كه ناتوان شمرده شده بودند (نزد قبطيان و فرعونيان ) جهات خاورى (سر)زمين (شام و نواحى آن ) و جهات باخترى آنرا كه بركت نهاده بوديم در آن و بانجام رسيده وعده پروردگارت كه آن نيكوتر است براى بنى اسرائيل بجهت آنكه (بر مشكلات ) شكيبائى كردند و ويران كرديم آنچه ساخته بود فرعون و پيروانش (از قصرها و منزلهاى نيكو) و آنچه كه برافراشته بودند (از تاكهاى انگور)

(138) وَجَاوَزْنَا بِبَنِي إِسْرَآئِيلَ الْبَحْرَ فَأَتَوْاْ عَلَى قَوْمٍ يَعْكُفُونَ عَلَى أَصْنَامٍ لَّهُمْ قَالُواْ يَا مُوسَى اجْعَل لَّنَا إِلَـهًا كَمَا لَهُمْ آلِهَةٌ قَالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ

و بگذرانديم بنى اسرائيل را از دريا (بسلامت ) پس بيامدند و بگذشتند بر گروهى (از قبيله لحم ) كه مواظبت مى كنند بر (پرستش ) بتانى كه داشتند نادانان بنى اسرائيل گفتند اى موسى بساز براى ما نيز خدائى همانگونه كه براى ايشان خدايانى است موسى گفت بى ترديد شما گروهيد كه جهل مى ورزيد

(139) إِنَّ هَـؤُلاء مُتَبَّرٌ مَّا هُمْ فِيهِ وَبَاطِلٌ مَّا كَانُواْ يَعْمَلُونَ

البته اين گروه نابود شدنى است آن كيشى كه ايشان درآنند و باطل است پرستشهائى كه مى كنند

(140) قَالَ أَغَيْرَ اللّهِ أَبْغِيكُمْ إِلَـهًا وَهُوَ فَضَّلَكُمْ عَلَى الْعَالَمِينَ

موسى گفت آيا غير خدا بجويم براى شما معبودى و حال آنكه خدا برترى بخشيده است شما را بر مردم زمانه

(141) وَإِذْ أَنجَيْنَاكُم مِّنْ آلِ فِرْعَونَ يَسُومُونَكُمْ سُوَءَ الْعَذَابِ يُقَتِّلُونَ أَبْنَاءكُمْ وَيَسْتَحْيُونَ نِسَاءكُمْ وَفِي ذَلِكُم بَلاء مِّن رَّبِّكُمْ عَظِيمٌ

و (ياد كنيد) چون برهانيديم (پيشينيان ) شما را از پيروان فرعون در حاليكه مى رنجانيدند شما را بسخت ترين عذاب (خوارتان مى كردند) بسيار مى كشتند پسرانتان را و زنده نگاه مى داشتند زنانتان را و در اين (شكنجه ها كه ديديد) امتحان بزرگى بود از جانب پروردگارتان

(142) وَوَاعَدْنَا مُوسَى ثَلاَثِينَ لَيْلَةً وَأَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً وَقَالَ مُوسَى لأَخِيهِ هَارُونَ اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي وَأَصْلِحْ وَلاَ تَتَّبِعْ

سَبِيلَ الْمُفْسِدِينَ

و وعده داده بوديم موسى را (بار اول ) سى شبانه روز و تمام كرديم آنرا به ده شب ديگر پس سپرى شد هنگام نامزد كرده پروردگارش به چهل شبانه روز و گفت موسى (بهنگام رفتن به كوه طور) به برادر خودش هارون تو جانشينم باش در ميان قوم من و بصلاح آر (كارهاى ايشان را كه شايسته اصلاح باشد) و پيروى مكن راه تبهكاران را

(143) وَلَمَّا جَاء مُوسَى لِمِيقَاتِنَا وَكَلَّمَهُ رَبُّهُ قَالَ رَبِّ أَرِنِي أَنظُرْ إِلَيْكَ قَالَ لَن تَرَانِي وَلَـكِنِ انظُرْ إِلَى الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَكَانَهُ فَسَوْفَ تَرَانِي فَلَمَّا

تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا وَخَرَّ موسَى صَعِقًا فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ سُبْحَانَكَ تُبْتُ إِلَيْكَ وَأَنَاْ أَوَّلُ الْمُؤْمِنِينَ

و آنهنگام كه آمد موسى بوقتى كه معين كرده بوديم و سخن گفت با وى پروردگارش موسى گفت پروردگارا بنما خود را به من تا بنگرم ترا خدا گفت هرگز نخواهى ديد مرا وليكن بنگر به اين كوه پس اگر قرار گيرد اين كوه بر جاى خودش بزودى ببينى مرا و آندم كه تجلى كرد پروردگار موسى براى كوه گردانيد آنرا ريزه ريزه و بيفتاد موسى بيهوش پس آنگه كه بهوش آمد گفت منزه مى دانم ترا بازگشتم بسوى تو (از اين درخواست خود) و من نخست گرويدگانم

(144) قَالَ يَا مُوسَى إِنِّي اصْطَفَيْتُكَ عَلَى النَّاسِ بِرِسَالاَتِي وَبِكَلاَمِي فَخُذْ مَا آتَيْتُكَ وَكُن مِّنَ الشَّاكِرِينَ

خدا گفت اى موسى البته من برگزيدم ترا بر مردم زمانه خودت به پيامهاى خويش (كه به خلق رسانى ) و بسخن گفتنم (با تو) پس بگير آنچه را كه عطا كردم بتو و باش از سپاسگزاران

(145) وَكَتَبْنَا لَهُ فِي الأَلْوَاحِ مِن كُلِّ شَيْءٍ مَّوْعِظَةً وَتَفْصِيلاً لِّكُلِّ شَيْءٍ فَخُذْهَا بِقُوَّةٍ وَأْمُرْ قَوْمَكَ يَأْخُذُواْ بِأَحْسَنِهَا سَأُرِيكُمْ دَارَ الْفَاسِقِينَ

و نوشتيم براى موسى در آن صفحه ها مقدارى از هر چيزى در حاليكه پاره اى از آن پند و پاره اى بيان كردن هر چيزى بود پس بگير آن صفحه ها را محكم و دستور ده گروه خود را كه بگيرند نيكوتر آنچه را در صفحه ها است بزودى نشان مى دهيم بشما سراى فاسقان را

(146) سَأَصْرِفُ عَنْ آيَاتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَإِن يَرَوْاْ كُلَّ آيَةٍ لاَّ يُؤْمِنُواْ بِهَا وَإِن يَرَوْاْ سَبِيلَ الرُّشْدِ لاَ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلاً وَإِن يَرَوْاْ

سَبِيلَ الْغَيِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلاً ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا وَكَانُواْ عَنْهَا غَافِلِينَ

بزودى بر گردانم از (قبول ) آيات خويش آنان را كه سركشى مى كنند در (روى ) زمين به ناحق و اگر سركشان ببينند هر معجزه اى را (از عناد و تكبر) ايمان نمى آورند به آن و اگر ببينند راه هدايت را نگيرند آن را (براى خود) راه و اگر ببينند راه گمراهى را بگيرند آن را (براى خود) راه اين (گردانيدن دلهاى ايشان از فهم آيات ) براى آن است كه تكذيب كردند آيه هاى ما را و بودند از آن بى خبر

(147) وَالَّذِينَ كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا وَلِقَاء الآخِرَةِ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ هَلْ يُجْزَوْنَ إِلاَّ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ

و آنانكه دروغ پنداشتند آيه هاى ما را و نيز ديدن سراى ديگر را تباه گشت (پاداش ) كارهاى (نيك ) ايشان آيا به تكذيب كنندگان جزا خواهند داد مگر جزاى آن كارهائى كه مى كردند

(148) وَاتَّخَذَ قَوْمُ مُوسَى مِن بَعْدِهِ مِنْ حُلِيِّهِمْ عِجْلاً جَسَدًا لَّهُ خُوَارٌ أَلَمْ يَرَوْاْ أَنَّهُ لاَ يُكَلِّمُهُمْ وَلاَ يَهْدِيهِمْ سَبِيلاً اتَّخَذُوهُ وَكَانُواْ ظَالِمِينَ

و ساختند قوم موسى از پس رفتن وى به ميقات از زيورهايشان گوساله اى پيكرى (بى جان ) كه آن را بانگى بود آيا گوساله پرستان ديدند كه كالبدى بى جان سخن نمى گويد با ايشان و نه رهبريشان كند به راهى گرفتندش (بخدائى ) و بودند ستمكار

(149) وَلَمَّا سُقِطَ فَي أَيْدِيهِمْ وَرَأَوْاْ أَنَّهُمْ قَدْ ضَلُّواْ قَالُواْ لَئِن لَّمْ يَرْحَمْنَا رَبُّنَا وَيَغْفِرْ لَنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ

و آندم كه افكنده شد در دستهاى ايشان (پشيمان شدند) و ديدند ايشان كه سخت گمراه شدند گفتند بخدا سوگند اگر رحم نكند بر ما پروردگارمان و نيامرزد ما را بطور مسلم باشيم از زيانكاران

(150) وَلَمَّا رَجَعَ مُوسَى إِلَى قَوْمِهِ غَضْبَانَ أَسِفًا قَالَ بِئْسَمَا خَلَفْتُمُونِي مِن بَعْدِيَ أَعَجِلْتُمْ أَمْرَ رَبِّكُمْ وَأَلْقَى الألْوَاحَ وَأَخَذَ بِرَأْسِ أَخِيهِ يَجُرُّهُ إِلَيْهِ

قَالَ ابْنَ أُمَّ إِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُونِي وَكَادُواْ يَقْتُلُونَنِي فَلاَ تُشْمِتْ بِيَ الأعْدَاء وَلاَ تَجْعَلْنِي مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

و هنگامى كه برگشت موسى (از كوه طور) بسوى گروه خود در حاليكه خشمگين و اسفناك بود گفت بد نيابت كرديد از من از پس (مفارقت ) من آيا پيشى گرفتيد بر فرمان پرودرگارتان و افكند آن صفحه ها را و گرفت موسى سر برادر خود را مى كشيد موى سرش بسوى خود هارون گفت اى پسر مادرم البته قوم بنى اسرائيل مرا بيچاره ديدند و نزديك بود كه بكشندم پس شادمان مگردان بمن دشمنان و قرار مده مرا (در اظهار خشم ) با گروه ستمكاران

(151) قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي وَلأَخِي وَأَدْخِلْنَا فِي رَحْمَتِكَ وَأَنتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ

موسى گفت پروردگارا بيامرز مرا و برادرم را و درآر ما را در بخشايش خود و تو مهربانترين مهربانانى

(152) إِنَّ الَّذِينَ اتَّخَذُواْ الْعِجْلَ سَيَنَالُهُمْ غَضَبٌ مِّن رَّبِّهِمْ وَذِلَّةٌ فِي الْحَياةِ الدُّنْيَا وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُفْتَرِينَ

البته آنانكه گرفتند گوساله را (بخدائى ) بزودى خواهد رسيد بديشان خشمى از جانب پروردگارشان و خوارى در زندگانى دنيا و بدينگونه كيفر خواهيم داد دروغ گويان را

(153) وَالَّذِينَ عَمِلُواْ السَّيِّئَاتِ ثُمَّ تَابُواْ مِن بَعْدِهَا وَآمَنُواْ إِنَّ رَبَّكَ مِن بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ

و آنانكه كردند كارهاى بد سپس باز گشتند از پس آن كردارهاى بد و ايمان آوردند البته پروردگارت از پس توبه آمرزگار و مهربان است

(154) وَلَمَّا سَكَتَ عَن مُّوسَى الْغَضَبُ أَخَذَ الأَلْوَاحَ وَفِي نُسْخَتِهَا هُدًى وَرَحْمَةٌ لِّلَّذِينَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يَرْهَبُونَ

و هنگامى كه فرو نشست از موسى خشم بر گرفت آن صفحه ها را (كه بيفكنده بود) و در نوشته آن هدايتى (بيان هر چيزى ) و رحمتى (نعمتى ) بود براى كسانيكه از پروردگارشان مى ترسيدند

(155) وَاخْتَارَ مُوسَى قَوْمَهُ سَبْعِينَ رَجُلاً لِّمِيقَاتِنَا فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَكْتَهُم مِّن قَبْلُ وَإِيَّايَ أَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاء مِنَّا إِنْ

هِيَ إِلاَّ فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِهَا مَن تَشَاء وَتَهْدِي مَن تَشَاء أَنتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنتَ خَيْرُ الْغَافِرِينَ

و برگزيد موسى از قوم خود هفتاد تن مرد را براى ميقات ما (كه نزول تورات را ببينند) پس آن دم گرفتشان صاعقه (يا آواز مهيب ) موسى گفت پروردگارا اگر مى خواستى نابود مى كردى ايشان را پيش از اين و مرا نيز آيا نابود مى كنى ما را بخاطر آن نافرمانى كه كردند بيخردان از ما نيست اين كردارشان جز آزمايش تو نابود مى كنى به آن صاعقه هركه را بخواهى و نجات مى دهى هر كه را را خواهى تو سرپرست مائى پس بيامرز ما را و ببخشاى بر ما و تو بهترين آمرزندگانى

(156) وَاكْتُبْ لَنَا فِي هَـذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ إِنَّا هُدْنَـا إِلَيْكَ قَالَ عَذَابِي أُصِيبُ بِهِ مَنْ أَشَاء وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ فَسَأَكْتُبُهَا لِلَّذِينَ

يَتَّقُونَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَـاةَ وَالَّذِينَ هُم بِآيَاتِنَا يُؤْمِنُونَ

و بنويس (مقدر كن ) براى ما در اين سراى نيكوئى (عيش ) و در آن سراى نيز البته ما بازگشتيم بسوى تو خداى گفت عذاب خود را مى رسانمش ‍ به هركه مى خواهم و رحمت من فرا گرفته است همه چيز را و بنويس آن رحمت را براى آنانكه (از نافرمانى ) پرهيز مى كنند و مى دهند زكات را و براى آنانكه به حجت هاى ما ايمان مى آورند

(157) الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوبًا عِندَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَالإِنْجِيلِ يَأْمُرُهُم بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ

الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَآئِثَ وَيَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالأَغْلاَلَ الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهِمْ فَالَّذِينَ آمَنُواْ بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُواْ النُّورَ الَّذِيَ أُنزِلَ مَعَهُ أُوْلَـئِكَ

هُمُ الْمُفْلِحُونَ

(زكات دهندگان و مؤ منان ) آنانند كه پيروى مى كنند فرستاده خدا را كه پيغمبرى ناخوانده و نانويسنده است آن پيامبرى كه مى يابند (نام و صفت ) او را نوشته شده نزد ايشان در تورات و انجيل آن پيغمبر فرمان مى دهد پيروان خود را به نيكوئى و باز مى دارد ايشان را از ناشايست و حلال مى گرداند براى ايشان خوردنيهاى پاكيزه را (كه براى خود حرام كرده بودند) و حرام مى كند براى ايشان پليدى ها را و بر مى دارد از امت خود بار گران ايشان را (موانع از خيرات ايشان را) و نيز آن بنده هائى كه بود به عهده بنى اسرائيل پس آنانكه گرويدند به آن پيغمبر امى و بزرگش داشتند و بر (دشمنان ) ياريش كردند و پيروى كردند از نورى كه نازل شده در حاليكه آن نور (كه قرآن است ) همراه وى است تنها آن گروه رستگارانند

(158) قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعًا الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ لا إِلَـهَ إِلاَّ هُوَ يُحْيِـي وَيُمِيتُ فَآمِنُواْ بِاللّهِ وَرَسُولِهِ النَّبِيِّ

الأُمِّيِّ الَّذِي يُؤْمِنُ بِاللّهِ وَكَلِمَاتِهِ وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

(اى پيمبر) بگو اى مردم البته من فرستاده خدايم به سوى همه شما (به كافه بشر) آن خدائى كه او را است پادشاهى آسمانها و زمين و نيست هيچ معبود بسزائى جز او زنده مى كند و مى ميراند پس ايمان بياوريد بخدا و فرستاده او آن پيامبر ناخوانده و نانويسنده اى كه ايمان دارد به خدا و كلماتش و پيروى كنيد از او تا آنكه شما راه يابيد

(159) وَمِن قَوْمِ مُوسَى أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِهِ يَعْدِلُونَ

و از قوم موسى گروهى هستند كه راهنمائى مى كنند (مردم را) بحق و براستى دادگرى مى كنند

(160) وَقَطَّعْنَاهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أَسْبَاطًا أُمَمًا وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِب بِّعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ

عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَّشْرَبَهُمْ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَأَنزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُواْ مِن طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَـكِن كَانُواْ أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

و تقسيم كرديم بنى اسرائيل را به دوازده قبيله گروه گروه (هر سبطى امتى تا از يكديگر تميز يابند) و وحى كرديم به موسى هنگامى كه آب خواستند از موسى قوم وى (در بيابان تيه ) آنكه بزن عصاى خود را به آن سنگ پس شكافته شد (و بيرون آمد) از آن سنگ دوازده چشمه (به عدد اسباط) بحقيقت دانستند همه مردم آبشخور خود را و سايبان ساختيم (در صحراى تيه ) بر فراز ايشان ابر را و فرود آورديم بر ايشان ترنجبين و مرغ بريان را (و گفتيم ) بخوريد از پاكيزه هاى آنچه روزى داده ايم و ستم نكردند بر ما (در آن ذخيره كردن ) وليكن بودند كه (از نافرمانى ) بخويشتن ستم مى كردند

(161) وَإِذْ قِيلَ لَهُمُ اسْكُنُواْ هَـذِهِ الْقَرْيَةَ وَكُلُواْ مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ وَقُولُواْ حِطَّةٌ وَادْخُلُواْ الْبَابَ سُجَّدًا نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطِيئَاتِكُمْ سَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ

و (بياد آور) آندم را كه گفته شد به بنى اسرائيل سكونت كنيد در اين دهكده و بخوريد از (خوردنيهاى ) آن از هر كجا كه مى خواهيد و بگوئيد (خدايا) گناهان ما را فرو نه و در آئيد بدرى از درهاى اين قريه سجده كنان تا بيامرزيم براى شما گناهانتان را بزودى فزونى خواهيم داد نيكوكاران را

(162) فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنْهُمْ قَوْلاً غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِجْزًا مِّنَ السَّمَاء بِمَا كَانُواْ يَظْلِمُونَ

پس تغيير دادند آنانكه (بر خود) ستم كردند از بنى اسرائيل سخنى را كه ماءمور بگفتنش بودند بغير آن چه گفته شد بديشان و فرستاديم بر ايشان عذابى از آسمان (كه آن طاعون بود) بكيفر آنكه ستم مى كردند (بجاى گفتن (((حطة ))) از روى استهزاء (((حنطةُ))) گفتند)

(163) واَسْأَلْهُمْ عَنِ الْقَرْيَةِ الَّتِي كَانَتْ حَاضِرَةَ الْبَحْرِ إِذْ يَعْدُونَ فِي السَّبْتِ إِذْ تَأْتِيهِمْ حِيتَانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعاً وَيَوْمَ لاَ يَسْبِتُونَ لاَ تَأْتِيهِمْ كَذَلِكَ

نَبْلُوهُم بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ

و بپرس يهودان را از دهكده اى كه بود نزديك دريا آنگه كه تجاوز مى كردند (بصيد ماهى از دائره فرمانبردارى ) در روز شنبه هنگامى كه مى آمدند بديشان ماهيانشان روز شنبه ايشان در حاليكه نمايان بودند و روزى شنبه نبود ماهيان نمى آمدند بديشان بدينگونه مى آزموديمشان بخاطر آنكه نافرمانى مى كردند

(164) وَإِذَ قَالَتْ أُمَّةٌ مِّنْهُمْ لِمَ تَعِظُونَ قَوْمًا اللّهُ مُهْلِكُهُمْ أَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا قَالُواْ مَعْذِرَةً إِلَى رَبِّكُمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

و چون گفتند گروهى از بنى اسرائيل چرا پند مى دهد گروهى را كه خدا نابود كننده ايشان است يا عذاب كننده ايشان است عذابى سخت اندرزگويان گفتند عذر خواستنى است به پيشگاه پروردگارتان و تا ايشان نيز بترسند

(165) فَلَمَّا نَسُواْ مَا ذُكِّرُواْ بِهِ أَنجَيْنَا الَّذِينَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ وَأَخَذْنَا الَّذِينَ ظَلَمُواْ بِعَذَابٍ بَئِيسٍ بِمَا كَانُواْ يَفْسُقُونَ

و آن هنگام كه صيادان ترك كردند آنچه پند داده مى شدند بدان برهانيديم آنان را كه نهى مى كردند (صيادان را) از بدى و گرفتيم آنان را (كه به صيد ماهى بخود) ستم كردند بعذابى سخت بكيفر آنكه همواره نافرمانى مى كردند

(166) فَلَمَّا عَتَوْاْ عَن مَّا نُهُواْ عَنْهُ قُلْنَا لَهُمْ كُونُواْ قِرَدَةً خَاسِئِينَ

و آنگه كه صيادان سركشى كردند از آنچه نهى شدند از آن گفتيم بديشان بشويد بوزينه گانى دور شده

(167) وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَن يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذَابِ إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ

و (بياد آر) چون اعلام كرد پروردگارت كه بر انگيزد (و مى گمارد) بر يهودان تا روز قيامت كسى را كه بچشاند بديشان عذاب سخت را زيرا پروردگارت عقابش سريع است و البته او آمرزگار و مهربان است

(168) وَقَطَّعْنَاهُمْ فِي الأَرْضِ أُمَمًا مِّنْهُمُ الصَّالِحُونَ وَمِنْهُمْ دُونَ ذَلِكَ وَبَلَوْنَاهُمْ بِالْحَسَنَاتِ وَالسَّيِّئَاتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

و پراكنده كرديم بنى اسرائيل را در زمين برخى از ايشان شايستگانند و برخى ديگر (از نظر مرتبه ) پست تر از شايستگانند و آزموديم ايشان را به نيكوئى ها و بديها تا آنكه ايشان (بخدا) باز گردند

(169) فَخَلَفَ مِن بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُواْ الْكِتَابَ يَأْخُذُونَ عَرَضَ هَـذَا الأدْنَى وَيَقُولُونَ سَيُغْفَرُ لَنَا وَإِن يَأْتِهِمْ عَرَضٌ مُّثْلُهُ يَأْخُذُوهُ أَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِم مِّيثَاقُ

الْكِتَابِ أَن لاَّ يِقُولُواْ عَلَى اللّهِ إِلاَّ الْحَقَّ وَدَرَسُواْ مَا فِيهِ وَالدَّارُ الآخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِينَ يَتَّقُونَ أَفَلاَ تَعْقِلُونَ

و بجاى ماندند از پس آن شايستگان جانشينانى (بد) كه به ميراث بردند تورات را مى گرفتند كالاى اين جهان پست را و مى گفتند بزودى بيامرزند ما را و اگر مى آمد كالائى مانندش مى گرفتند آن را نيز آيا گرفته نشده است از ايشان پيمان در كتاب (تورات ) آنكه نگويند بر خدا مگر سخن راست در حاليكه خواندند آنچه در آن كتاب است و سراى ديگر بهتر است براى آنانكه (از نافرمانى ) پرهيز مى كنند آيا بخرد نمى يابيد

(170) وَالَّذِينَ يُمَسَّكُونَ بِالْكِتَابِ وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ إِنَّا لاَ نُضِيعُ أَجْرَ الْمُصْلِحِينَ

و آنانكه چنگ مى زنند بكتاب (تورات ) و بپاى مى دارند نماز را البته ما تباه نمى كنيم پاداش بصلاح آرندگان (اعمال خود) را

(171) وَإِذ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ كَأَنَّهُ ظُلَّةٌ وَظَنُّواْ أَنَّهُ وَاقِعٌ بِهِمْ خُذُواْ مَا آتَيْنَاكُم بِقُوَّةٍ وَاذْكُرُواْ مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

آنگه كه بكنديم از جاى خود و نگهداشتيم كوه طور را بر بالاى سر بنى اسرائيل گوئيا آن سايبانى بود و يقين كردند كه آن كوه فرود آينده است بر سرشان (و گفتيم ) برگيريد آنچه داديم به شما به قوت (تمام ) و ياد كنيد آنچه را در آن است تا آنكه پرهيزكارى كنيد

(172) وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِن بَنِي آدَمَ مِن ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنفُسِهِمْ أَلَسْتَ بِرَبِّكُمْ قَالُواْ بَلَى شَهِدْنَا أَن تَقُولُواْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ

هَذَا غَافِلِينَ

و (نيز) زمانى را كه گرفت (بيرون آورد) از پشتهاى فرزندان آدم نژادشان را و گواه گردانيد پروردگارت ايشان را بر خودشان (و گفت ) آيا نيستم پروردگارتان گفتند آرى گواه شديم (بر اقرار خود) براى آنكه نگوئيد روز رستخيز كه البته ما بوديم از اين اقرار بى خبر

(173) أَوْ تَقُولُواْ إِنَّمَا أَشْرَكَ آبَاؤُنَا مِن قَبْلُ وَكُنَّا ذُرِّيَّةً مِّن بَعْدِهِمْ أَفَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ الْمُبْطِلُونَ

يا آنكه نگوئيد كه فقط شرك آوردند پدرانمان پيش از ما و بوديم ما اطفالى از پس پدران (و اقتدا به ايشان كرديم ) آيا نابود مى كنى ما را بجرم كارهائى كه كرده اند نادرستان

(174) وَكَذَلِكَ نُفَصِّلُ الآيَاتِ وَلَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

و بدينسان جدا مى كنيم حجتها را از يكديگر (تا تدبر كنند) و تا اينكه ايشان به حق باز گردند

(175) وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ الَّذِيَ آتَيْنَاهُ آيَاتِنَا فَانسَلَخَ مِنْهَا فَأَتْبَعَهُ الشَّيْطَانُ فَكَانَ مِنَ الْغَاوِينَ

و بخوان بر بنى اسرائيل داستان آن كس را كه داديمش (دانش ) آيه هاى خود را و او بيرون آمد از آن آيات و به دنبالش برفت شيطان و گرديد از گمراهان

(176) وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنَاهُ بِهَا وَلَـكِنَّهُ أَخْلَدَ إِلَى الأَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوَاهُ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ إِن تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ أَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَث ذَّلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِينَ

كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ

و اگر مى خواستيم بى تريد بالا مى برديم او را به خاطر آن آيات ولكن او گرائيد بسوى دنيا و پيروى كرد آرزوهاى خود را و صفتش (در پستى ) مانند صفت سگ است اگر حمله كنى بر آن زبان از دهان بيرون آرد و اگر واگزاريش زبان از دهان بيرون آرد اين مثل گروهى است كه دروغ پنداشتند آيت هاى ما را پس بخوان اين قصه (بلعم ) را تا آنكه ايشان انديشه كنند

(177) سَاء مَثَلاً الْقَوْمُ الَّذِينَ كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا وَأَنفُسَهُمْ كَانُواْ يَظْلِمُونَ

بد صفتى است صفت آن گروهى كه دروغ شمردند آيت هاى ما را و تنها به خويشتن ستم مى كردند

(178) مَن يَهْدِ اللّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِي وَمَن يُضْلِلْ فَأُوْلَـئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

هركه را راهنمائى كند خدا پس او راه يافته است و هركه را خدا گمراه سازد (به خاطر عنادى كه دارد) تنها آن گروه زيانكارند

(179) وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالإِنسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لاَّ يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لاَّ يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لاَّ يَسْمَعُونَ بِهَا أُوْلَـئِكَ كَالأَنْعَامِ بَلْ

هُمْ أَضَلُّ أُوْلَـئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ

و به عزّتم سوگند آفريديم بسيارى از پريان و آدميان را كه سرانجامشان جهنم خواهد بود ايشان را دلهائى است كه در نمى يابند بدان (هيچ حقيقتى را) و ايشان را چشمهائى است كه نمى بينند بدان و ايشان را گوشهائى است كه نمى شنوند به آن آنگروه مانند چهارپايانند بلكه ايشان گمراه ترند آنگروه (كه ذكرشان برفت ) ايشان بى خبرند

(180) وَلِلّهِ الأَسْمَاء الْحُسْنَى فَادْعُوهُ بِهَا وَذَرُواْ الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي أَسْمَآئِهِ سَيُجْزَوْنَ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ

و تنها براى خدا نامهاى نيكوتر است پس بخوانيد او را بدان نامها و واگذاريد (پيروى ) آنان را كه ميل مى كنند در نامهاى خدا به كژى بزودى ملحدان كيفر خواهند گرفت آنچه را كه عمل مى كردند

(181) وَمِمَّنْ خَلَقْنَا أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِهِ يَعْدِلُونَ

و از كسانى كه آفريده ايم گروهى اند كه راهنمائى مى كنند (مردم را) بحق و به آن داورى مى كنند

(182) وَالَّذِينَ كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا سَنَسْتَدْرِجُهُم مِّنْ حَيْثُ لاَ يَعْلَمُونَ

و آنانكه دروغ پنداشتند آيه هاى ما را بزودى بتدريج خواهيم گرفت قضر ايشان را از آنجا كه نمى دانند

(183) وَأُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ

و مهلتشان نيز مى دهيم زيرا گرفتن من سخت است

(184) أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُواْ مَا بِصَاحِبِهِم مِّن جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلاَّ نَذِيرٌ مُّبِينٌ

آيا انديشه نمى كنند كه نيست يارايشان (حضرت محمد ص ) را هيچ نوع ديوانگى نيست او (سرور) مگر بيم رسانى آشكار

(185) أَوَلَمْ يَنظُرُواْ فِي مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللّهُ مِن شَيْءٍ وَأَنْ عَسَى أَن يَكُونَ قَدِ اقْتَرَبَ أَجَلُهُمْ فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ

يا اين كافران ننگريستند در ملكوت (در باطن ) آسمانها و زمين و نيز در هر چيز ديگرى كه آفريد خدا (تا بدان نظر توانائى پروردگار بر ايشان آشكار گردد) و در اينكه شايد نزديك شده باشد هنگام سررسيدشان پس بكدام حديث بعد از قرآن ايمان مى آورند

(186) مَن يُضْلِلِ اللّهُ فَلاَ هَادِيَ لَهُ وَيَذَرُهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ

هركه را گمراه كند خدا نيست هيچ راهنمائى او را و خدا وا مى گذارد گمراهان را در سركشى كردنشان در حاليكه سرگردان باشند

(187) يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِندَ رَبِّي لاَ يُجَلِّيهَا لِوَقْتِهَا إِلاَّ هُوَ ثَقُلَتْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ لاَ تَأْتِيكُمْ إِلاَّ بَغْتَةً

يَسْأَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِندَ اللّهِ وَلَـكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لاَ يَعْلَمُونَ

مى پرسند تو را از رستاخيز كه كى بپا خواهد شد بگو فقط دانستن رستاخيز نزد پروردگار من است آشكار نمى كند آن را به هنگامش جز او سنگين است (علم به قيامت ) در آسمانها و زمين رستاخيز نمى آيد بشما مگر ناگهان مى پرسند ترا (از هنگام ) آن گوئيا تو باخبرى از آن (اى پيامبر) بگو فقط علم به قيامت نزد خداست وليكن بيشتر مردم نمى دانند (كه آن را جز خدا نمى داند)

(188) قُل لاَّ أَمْلِكُ لِنَفْسِي نَفْعًا وَلاَ ضَرًّا إِلاَّ مَا شَاء اللّهُ وَلَوْ كُنتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ لاَسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ وَمَا مَسَّنِيَ السُّوءُ إِنْ أَنَاْ إِلاَّ نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ لِّقَوْمٍ

يُؤْمِنُونَ

(اى پيامبر) بگو مالك نيستم براى خود سودى را و نه زيانى را مگر آنچه را خواهد خداى و اگر بودم كه مى دانستم غيب را (بدون وحى و تعليم ) بى ترديد فراوان مى گرفتم از خوبى و نمى رسيد بمن بدى نيستم من مگر بيم دهنده و نويد دهنده براى گروهى كه ايمان آورده اند

(189) هُوَ الَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ وَجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ إِلَيْهَا فَلَمَّا تَغَشَّاهَا حَمَلَتْ حَمْلاً خَفِيفًا فَمَرَّتْ بِهِ فَلَمَّا أَثْقَلَت دَّعَوَا اللّهَ رَبَّهُمَا

لَئِنْ آتَيْتَنَا صَالِحاً لَّنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ

او آن خدائى است كه آفريد شما را از يك تن و بيافريد از آن جفت وى (حوا) را تا آن مردم آرام گيرد به همسرش پس آنگه كه آدم در آميخت با وى بار گرفت حوا بارى سبك و گذراند چندى با آن بار و آنگه كه حوا گران بار گشت بخواندند خدا را كه پروردگارشان است كه اگر بدهى ما را فرزندى تندرست بى ترديد باشيم از سپاسگزاران

(190) فَلَمَّا آتَاهُمَا صَالِحاً جَعَلاَ لَهُ شُرَكَاء فِيمَا آتَاهُمَا فَتَعَالَى اللّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ

پس آندم كه داد بديشان فرزندى تندرست قرار دادند فرزندان آن دو براى خدا شريكانى در فرزندانى كه بديشان داد و برتر است خدا از آنچه براى او شريك مى گيرند

(191) أَيُشْرِكُونَ مَا لاَ يَخْلُقُ شَيْئاً وَهُمْ يُخْلَقُونَ

آيا (در پرستش ) شريك مى گيرند بتان را كه نمى آفريند چيزى را و حال آنكه خود آفريده شده اند

(192) وَلاَ يَسْتَطِيعُونَ لَهُمْ نَصْرًا وَلاَ أَنفُسَهُمْ يَنصُرُونَ

آن بتان نمى توانند براى پرستندگان خود يارى دادى و نه خويشتن را يارى كنند

(193) وَإِن تَدْعُوهُمْ إِلَى الْهُدَى لاَ يَتَّبِعُوكُمْ سَوَاء عَلَيْكُمْ أَدَعَوْتُمُوهُمْ أَمْ أَنتُمْ صَامِتُونَ

و اگر بخوانيد مشركان را بسوى هدايت پيروى نمى كنند شما را يكسان است براى شما آنكه بخوانيد ايشان را يا آنكه شما خاموش باشيد

(194) إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِ اللّهِ عِبَادٌ أَمْثَالُكُمْ فَادْعُوهُمْ فَلْيَسْتَجِيبُواْ لَكُمْ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ

البته آنان را كه مى خوانيد (مى پرستيد) بجز خداى بندگانى هستند (مملوك و مسخر فرمانند) همچون شما پس بخوانيد آنها را (در گرفتاريها) و بايد اجابت كنند شما را اگر هستيد راستگو (در آنكه آنها خدايانند)

(195) أَلَهُمْ أَرْجُلٌ يَمْشُونَ بِهَا أَمْ لَهُمْ أَيْدٍ يَبْطِشُونَ بِهَا أَمْ لَهُمْ أَعْيُنٌ يُبْصِرُونَ بِهَا أَمْ لَهُمْ آذَانٌ يَسْمَعُونَ بِهَا قُلِ ادْعُواْ شُرَكَاءكُمْ ثُمَّ كِيدُونِ فَلاَ

تُنظِرُونِ

آيا بتان را پاهائى است كه بروند با آن يا آنها را دستهائى است كه بگيرند با آن (چيزها را) آيا آنها را ديدگانى است كه ببينند با آن آيا آنها را گوشهائى است كه بشنوند بدان بگو بخوانيد شريكان (در عبادت ) خود را و حيله كنيد درباره من و مهلت ندهيد مرا

(196) إِنَّ وَلِيِّـيَ اللّهُ الَّذِي نَزَّلَ الْكِتَابَ وَهُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحِينَ

بى ترديد سرپرست من خدائى است كه فرو فرستاده قرآن را و او سرپرستى مى كند شايستگان را

(197) وَالَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِهِ لاَ يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَكُمْ وَلآ أَنفُسَهُمْ يَنْصُرُونَ

و آنان را كه مى خوانيد (مى پرستيد) بجز خداى توانائى ندارند يارى كردن شما را و نه خويشتن را يارى مى كنند

(198) وَإِن تَدْعُوهُمْ إِلَى الْهُدَى لاَ يَسْمَعُواْ وَتَرَاهُمْ يَنظُرُونَ إِلَيْكَ وَهُمْ لاَ يُبْصِرُونَ

و اگر بخوانيد بتان را بسوى رشد و منافع آنها دعوت شما را نمى شنوند و مى بينى بتان را كه مى نگرند بسوى تو در حاليكه ايشان نمى بينند

(199) خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ

و بگير (صفت ) گذشت را و امر كن (مردم را) به نيكوئى ها (عقل و شرع آن را مى پسندد) و روى بگردان از نادانان

(200) وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

و اگر از جاى ببرد ترا از جهت ديو از جاى برفتنى (و اين در حال غضب مى تواند) پس پناه بر بخدا زيرا او شنوا و داناست

(201) إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَواْ إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِّنَ الشَّيْطَانِ تَذَكَّرُواْ فَإِذَا هُم مُّبْصِرُونَ

البته آنان كه (از گناهان ) پرهيز كرده اند هرگاه برسد بديشان وسوسه اى از شيطان (كه اطراف قلبى آدمى طواف مى كند) ياد كنند (خدا را) ناگهان بينا مى شوند

(202) وَإِخْوَانُهُمْ يَمُدُّونَهُمْ فِي الْغَيِّ ثُمَّ لاَ يُقْصِرُونَ

و برادران مشركان (كه شيطان اند) مى كشانند ايشان را در گمراهى سپس باز نمى ايستند (از گمراه كردن ايشان )

(203) وَإِذَا لَمْ تَأْتِهِم بِآيَةٍ قَالُواْ لَوْلاَ اجْتَبَيْتَهَا قُلْ إِنَّمَا أَتَّبِعُ مَا يِوحَى إِلَيَّ مِن رَّبِّي هَـذَا بَصَآئِرُ مِن رَّبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

و هرگه كه نياورى براى كافران آيه اى گويند چرا اختراع آيه اى نكردى بگو فقط پيروى مى كنم آنچه را كه وحى مى شود به من از پروردگارم اين (قرآن ) بصيرتهائى است و از جانب پروردگارتان و راهنما و وسيله بخشايشى است براى گروهى كه ايمان مى آورند

(204) وَإِذَا قُرِىءَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُواْ لَهُ وَأَنصِتُواْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

و هرگه كه خوانده شود قرآن گوش فرا دهيد به آن و خاموش باشيد تا آنكه شما بخشيده شويد

(205) وَاذْكُر رَّبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَخِيفَةً وَدُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَالآصَالِ وَلاَ تَكُن مِّنَ الْغَافِلِينَ

و ياد كن پروردگارت را در دل خويش بزارى و بيم و پست تر از گفتار بلند (و آوازى فروتر از بانگ ) به بامدادها و شبانگاهها (چه اين دو وقت افضل اوقات شبانه روز است )

(206) إِنَّ الَّذِينَ عِندَ رَبِّكَ لاَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِهِ وَيُسَبِّحُونَهُ وَلَهُ يَسْجُدُونَ

و مباش از بى خبران البته آنانكه مقرب پروردگار تو اند سركشى نمى كنند از پرستش خدا و مى ستايند او را بپاكى و تنها براى او سجده مى كنند